Plan Bier: Fietsen met een slok op

Verwacht in Oudenaarde geen ├╝berhippe galeries of types met lange bakkebaarden en moeilijke brillen. Kenmerkend zijn wel de pittige kasseienstroken, legendarische beklimmingen uit de Ronde van Vlaanderen en het vele bier in een omgeving waar ook mooi industrieel erfgoed te vinden is.
Plan Bier: Fietsen met een slok op
Gepubliceerd: 26 mei 2017 12:00

Net voorafgaand aan de schemering rijd ik het stadje Oudenaarde in de Vlaamse Ardennen binnen. Het is tijd voor Plan Bier. Plan Bier is een kaart van de Vlaamse Ardennen met daarop vier fietsroutes en drie wandeltochten. Een van die tochten is de Oudenaards Bruinroute. De Vlaamse Ardennen staan bekend om het bier dat daar al eeuwenlang wordt gebrouwen en om het fietsen natuurlijk. Met name Oudenaarde staat daarom bekend omdat het tevens de start- en finishplek is van de bekendste Vlaamse wielerkoers de Ronde van Vlaanderen. De Oudenaards Bruinroute belooft een paar pittige beklimmingen uit die Ronde evenals kasseienstroken. En dit dan gecombineerd met cafeetjes en brouwerijen. Daar waar de Ronde van Vlaanderen 259,5 kilometer lang is, is deze route slechts 30,1 kilometer maar dan met tussenstops voor bier. Zou dit het beste uit twee werelden zijn? Samen met fotograaf Mark ga ik dat morgen testen.

'Voor dertigduizend inwoners heeft Oudenaarde veel uitgaansgelegenheden'

Oudenaarde is een mooie, oude typisch Vlaamse stad waar de Schelde doorheen loopt en is sinds 1150 in het bezit van stadsrechten. De Sint-Walburgakerk uit 1100 domineert de stad met haar majestueuze toren aan de linkeroever en de Onze-Lieve-Vrouw van Pamelekerk uit de dertiende eeuw doet dit op de rechteroever. Na te zijn ingecheckt in Hotel Leopold loop ik met de fotograaf naar Bistro Lumen, een restaurant in een gebouw dat ooit een bioscoop was. Alles in het restaurant dat uitkijkt op de Schelde met een hypermoderne hydraulische brug herinnert aan zijn oude functie. De menukaart is te zien via een viewmaster. Op de achterste muur van het smalle, lange restaurant is een afbeelding uit de thriller Het kwade oog uit 1937 van Charles Dekeukeleire. De film werd opgenomen in Oudenaarde en nagenoeg alle inwoners figureerden in deze film. Een man die als kleine jongen in Het kwade oog speelde, komt nog regelmatig eten in Lumen als herinnering aan zijn tijdelijke sterrendom.

Oudenaarde is een echte bierstad. Een logische keuze is om dan nog een biertje te gaan drinken na het eten van garnalenkroketten en asperges á la flamande. De eigenaar van Lumen geeft mij en de fotograaf het Café Bonjour als tip, nadat hij hoort dat we voor Winq een verhaal aan het schrijven zijn. De eigenaar: “De kroegbaas is gay en het is niet per definitie een homokroeg, maar ik zou het wel gay friendly willen noemen.” Na Lumen gaan we op weg naar Bonjour, ook in het centrum. Voor dertigduizend inwoners heeft Oudenaarde veel uitgangsgelegenheden, want onderweg passeren we vele cafeetjes en eettentjes die er ook goed uitzien. Terugkerend stijlelement is de kroonluchter. In Bonjour spotten we al direct een enorme keur aan bieren. Fotograaf Mark is bierkenner en bestelt een Troubadour Magma en tipt mij op het Steenuilke. Ik mag zijn Troubadour proeven en dat is een heerlijk biertje met licht donkere smaak en verschillende fruitkleuren. Mijn Steenuilke is een fris blond biertje. In Bonjour hangt eveneens een kroonluchter. Het café is smaakvol ingericht met als enige design faux pas een gevulde porseleinen kip. De soundtrack van de kroeg is muziek uit de jaren tachtig en negentig waaronder ‘Papa Don’t Preach’ en ‘Like a Virgin’. We zouden hier nachten kunnen verblijven. Maar dat kan niet. Plan Bier moet worden uitgevoerd.

'“Gaan jullie in deze kleren fietsen?”, vraag de eigenaar ons verschrikt'

PLAN BIER
De volgende ochtend gaan we voor de most challenging route in Plan Bier. In gewone kleren – in ieder geval geen sportkleding – arriveren we bij de fietsenzaak waar onze huurfietsen staan. De eigenaar vraagt verschrikt: “Gaan jullie in deze kleren fietsen?” Hij mompelde nog iets dat we daar ’s middags spijt van zouden krijgen. Ik maak mij intussen zorgen over de te volgen route. De Oudenaards Bruinroute staat weliswaar afgedrukt op een kaart, maar ik heb geen idee hoe gedetailleerd de kaart is en of de route makkelijk te vinden is. Op mijn vraag of er ook bewegwijzeringsbordjes waren, reageert de fietsenzaakman afwijzend: “Dat is niet zo.” Om vervolgens, toen hij de fietsen weggaf, nog wel iets enorm relevants te mompelen: “Ge moet gewoon die cijfers volgen.” Bleek dat de cijfers op de kaart verwijzen naar een fietsknooppuntennetwerk dat met bordjes door de Ardennen loopt. Door de cijfers te volgen ontplooit de route zich vanzelf.

Het eerste stukje van de route is langs de Schelde en daar passeren we al vrij snel brouwerij Liefmans. Deze brouwerij stamt uit 1679 en is onder meer in Nederland bekend van Liefmans On the Rocks, een fruitbiertje dat sinds kort ook in een citrusvariant verkrijgbaar is. In de brouwerij zijn de originele brouwinstallaties bewaard en in goede staat gebleven. De brouwerij is op afspraak te bezichtigen. Liefmans is in 2008 eigendom geworden van Duvel Moortgat maar tot die tijd was het een zelfstandige brouwerij. Ook nu nog is het een brouwerij met een geheel oorspronkelijke visie op het maken van bier. Naast de brouwerij woont Rosa Merckx nog steeds. Deze vrouw van inmiddels 93 leidde de brouwerij tot aan 1989. Dagelijks komt ze nog langs bij Liefmans. Rosa Merckx is de bedenker van onder andere Liefmans Kriek, een blend van bier met kriek (bessen). De zoon van Merckx is Olav Blancquaert en hij leidt ons rond. Blancquaert werkte zelf ook voor Liefmans en werd later verkoopdirecteur bij Duvel Moortgat. Inmiddels is hij weer vol aan het werk voor Liefmans en de liefde voor het vak van bierbrouwen spat er vanaf. Net als zijn ‘mama’ over wie hij trots spreekt, is Blancquaert verknocht aan het bedrijf. Liefmans wint al jaren vele prijzen met het bier. Onder andere Sergio Herman serveert in zijn twee Michelinsterrenrestaurant The Jane in Antwerpen graag Liefmans. Blancquaert laat ons bieren proeven in het kleine cafeetje bij de brouwerij: een Liefmans Goudenband, een Liefmans Kriek en ook een Liefmans Yell’Oh. Ik vind vooral de Liefmans Kriek heerlijk vanwege de lekkere volle kersensmaak. De Liefmans Yell’Oh drink ik weg als ware het limonade, dus ik zeg tegen Blancquaert dat het een gevaarlijk biertje is. Waarop hij zegt dat hij er nog een veel gevaarlijker drankje van kan maken. Hij vraagt de inmiddels gearriveerde master blender Marc Coessens om de fles gin te pakken die ook achter de bar staat en Coessens maakt vervolgens een glas Liefmans Yell’Oh-gin-mix. Een eenvoudige cocktail met twee ingrediënten, maar wel eentje die direct hard aanslaat. We stappen weer op de fiets voor het vervolg van de Oudenaards Bruinroute. De eerste klim dient zich aan en dat is de Kattenberg. Dit is een klimmetje van acht procent en dit wordt direct gevolgd door de Braambrugstraat met een stijgingspercentage van veertien procent en vervolgens de Abeelstraat met liefst achttien procent. Voor de niet geoefende fietsers zijn dit korte maar pittige beklimmingen. We zijn dan ook blij met de mountainbikeversnellingen waardoor we met een licht verzet toch fietsend boven kunnen komen. Overigens zijn de beklimmingen gelukkig kort zodat ze ook lopend goed te doen zijn.

'Gelukkig hoeft abdijbier niet officieel door monniken te worden gebrouwen, waar haal je die immers nog vandaan?'

RONDE VAN VLAANDEREN
Nederland heeft inmiddels een hogere brouwersdichtheid dan de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en zelfs bierland België. Maar anders dan in Nederland zul je in Vlaanderen niet snel een hipster aantreffen die met wilde gisten in de weer is om zijn eigen bier te brouwen in een badkuip. Hier staat de traditionele brouwer centraal met een liefde voor de lokale geschiedenis. En die geschiedenis gaat vaak eeuwenlang terug. We fietsen toevallig langs een uitzondering op die regel en dat is brouwerij Smisje, bekend van het Smiske-bier. Deze brouwerij is relatief jong, want pas in 1995 gestart. De volgende brouwerij op de route is weer een klassieker en dat is Roman – deze brouwerij is iedere zaterdag te bezoeken en is bijzonder omdat het een van de oudste brouwerijen (1545) uit de regio is en nog steeds in handen is van dezelfde familie. Roman brouwt verschillende bieren waaronder ook vier abdijbieren. Een Trappist moet door een monnik gebrouwen zijn, abdijbier duidt slechts aan dat er een abdij in de buurt staat of stond van de brouwerij. Het is dus niet zo dat net als bij de Trappisten de monniken het abdijbier staan te brouwen. Gelukkig ook maar, want je haalt niet zo snel ergens een nieuwe monnik vandaan. Zo wees de gids bij Roman op het feit dat de monniken van Trappist allemaal “jongemannen van dik in de zeventig zijn” en er dus node moet worden gevreesd voor de toekomst van Trappistbier. Naast beklimmingen zitten op meerdere momenten kasseienstroken in de tocht. Eenmaal met een fiets op de kasseien, lijkt het alsof er een drilboor is aangezet onder je fiets. Het is leuk voor eventjes, maar in de Oudenaards Bruinroute zit net voorbij Sint-Maria-Horebeke een vrij lange kasseienstrook. Navraag bij het Centrum Ronde van Vlaanderen in Oudenaarde leert dat dit de beruchtste kasseienstrook van de Ronde is. Een mooie toevoeging aan je bucketlist.

Om tijdens de fietstocht het aantal kilometers te registreren gebruikte ik mijn telefoon. Na afloop blijkt dat we vijftien kilometer meer hebben gefietst dan de oorspronkelijke route. Dit kan te maken hebben met de biertjes die we hebben gedronken onderweg of met het feit dat de bordjes niet altijd op plekken stonden waar je ze zou verwachten. Verscheidene keren ben ik gered door het intuïtieve gevoel van fotograaf Mark bij splitsingen zonder bordje. Volgens mijn telefoon heb ik meer dan duizend kilocalorieën verbrand tijdens de tocht. Dit verschilt per persoon en kan dus meer of minder zijn, maar ik weeg zo’n zestig kilo en daar zijn die kilocalorieën op gebaseerd. Dat betekent dat je in ieder geval ’s avonds nog wel een extra biertje en een pot mayonaise bij de Vlaamse frieten mag opentrekken. In Oudenaarde eten we ’s avonds op de Markt bij restaurant Comte de Flandre, in een herenhuis uit 1507. Het pand is oud maar de inrichting is heel minimalistisch en zen. Het eten is voortreffelijk. We sluiten de dag rozig af met een biertje in Café de Carillon, een pand dat gevestigd is in twee huisjes van bak- en zandsteen uit de zeventiende eeuw, palend aan het koor van de Sint-Walburgakerk, gebouwd op het vroegere kerkhof. Plan Bier is geslaagd. Oudenaarde is een stadje dat alleen al een bezoek waard is vanwege de mooie historische gebouwen en de ligging in de Vlaamse Ardennen. En Plan Bier is een goede basis om zowel het culinaire genieten als de sportieve uitdaging te verenigen.

Tekst: Judith Smits | Beeld: Mark Borst