Vintage op dinsdag: disco queen Donna Summer

Veertig jaar geleden kwam I Feel Love uit, een dancetrack die anno 2017 nog altijd futuristisch klinkt. Donna Summer schreef er geschiedenis mee. We blikken terug op haar discojaren, de backlash die volgde en op haar plek in de popgeschiedenis.
Vintage op dinsdag: disco queen Donna Summer
Gepubliceerd: 4 juli 2017 17:59

Toen I Feel Love in juli 1977 uitkwam, wisten de mensen niet wat ze hoorden. Het was meer dan zomaar een discohit, die in de jaren die volgden van grote invloed was op genres als Hi-NRG, Italo, house, techno en trance. De gerenommeerde muzieksite Pitchfork wijdde afgelopen weekend een essay aan de track van maar liefst 6600 woorden. Aan het woord kwam de belangrijkste maker van I Feel Love, Giorgio Moroder. Het is een fijne longread waarvan helaas de verwijzingen naar YouToube het niet allemaal doen.

Afijn, 40 jaar I Feel Love is een mooie aanleiding om eens terug te blikken op het leven en vooral de muziek van Donna Summer.

Donna Summer werd in 1948 geboren als LaDonna Adrian Gaines. Toen ze trouwde met een Oostenrijkse acteur nam ze zijn achternaam aan: Sommer. Die veramerikaanste ze vervolgens en uiteindelijk noemde ze zichzelf Donna Summer.

Lang voordat I Feel Love voor haar wereldwijde doorbraak zorgde, had Donna al heel wat Europese hits op haar naam staan. Daarvoor al woonde ze in Boston waar ze frontvrouw was van de rockgroep Crow. Toen ze naar Europa vertrok, speelde ze in de musical Hair en in operaproducties van de Weense Volksopera. 

Hier zingt ze Wassermann, uit de Duitstalige versie van Hair:

In 1974 verscheen Donna’s debuutalbum. In Nederland scoorde ze een nummer twee-hit met de single The Hostage. Ze trad ermee op in het programma van Sjef van Oekel, die haar ietwat vreemd benaderde. Donna wist niet wat haar overkwam, maar speelde het spelletje zo goed en zo kwaad het ging mee:

Het titelnummer van haar debuutalbum, Lady Of The Night, bracht Donna ook in Sjef van Oekel’s Discohoek. Dit optreden werd al net zo ontregeld:

Een jaar later volgde een eerste samenwerking met tekstschrijver Pete Bellotte en producent Giorgio Moroder. Met Love To Love You Baby liet het trio voor het eerst horen welke kant het ongeveer opging met Donna Summers carrière. De track duurde in zijn originele vorm 17 minuten en bestond vooral uit gehijg. Time Magazine rekende destijds uit dat Donna Summer maar liefst 22 orgasmes simuleerde. Het leverde haar bijnamen op als ‘The Black Panther’, ‘Queen of Sex Rock’ en ‘The Linda Lovelace of Pop’:

Op naar de volgende hit: Could It Be Magic. In Nederland kwam Donna Summer tot nummer vijf in de Top 40 met deze funky discoballad, wellicht weer vanwege een kort hijg-intermezzo:

In 1992 scoorde Take That er een van hun grootste hits mee, met een nummer 2-positie in de Nederlandse Top 40. Kijk Robbie Williams eens guitig stralen!

En toen was het juli 1977 en verscheen I Feel Love. Patrick Cowley maakte een remix van het nummer, die nog altijd veel gedraaid wordt:

Donna had haar naam gevestigd als Disco Queen of the World. Er volgden grote successen als Love’s Unkind en Last Dance.

Een speciaal geval was MacArthur Park. De cover van Jimmy Webb werd in Donna’s versie uitgerekt tot een ‘suite’ van bijna achttien minuten. Vanwege de tekst is MacArthur Park eens uitgeroepen tot slechtste nummer ooit:

MacArthur's Park is melting in the dark
All the sweet, green icing flowing down
Someone left the cake out in the rain
I don't think that I can take it
'Cause it took so long to bake it
And I'll never have that recipe again
Oh no!

Hier de lange versie - en voor wie niet zoveel tijd heeft: een fraaie, kortere live-versie:

Haar grootste Amerikaanse hit scoorde Donna met Hot Stuff. Samen met de follow-up Bad Girls kwam ze tot nummer één. Ook het duet met Barbra Streisand, No More Tears, haalde de toppositie. Van deze drie hits haalde in Nederland alleen Bad Girls de toptien.

No More Tears is uitgegroeid tot een ware drag classic:

Helaas voor Donna waren de glory days of disco voorbij. Zo’n beetje iedere artiest die ertoe deed wilde een graantje meepikken van het succes van de stroming, maar in 1979 kwam daar een einde aan. Er ontstond een anti-discobeweging en op 12 juli 1979 werden massaal discoplaten verbrand in Chicago. Dance bleef gewoon bestaan, maar de mainstream radiozenders draaiden de muziek niet meer. Dus moest Donna uit een ander vaatje tappen: toegankelijke radiopop en -rock.

The Wanderer (1980) had new wave-invloeden:

Love Is In Control is funky dance-pop met Michael Jackson-achtige koortjes:

State of Independence (1981) is een cover van Jon Anderson & Vangelis. In de VS deed het lied, een reggaeballad met een gospelkoor, niet zoveel. Maar in Nederland scoorde Donna er haar laatste nummer één-hit mee. In dat gospelkoor zaten trouwens niet de minste artiesten: producent Quincy Jones had Lionel Richie, Dionne Warwick, Michael Jackson, Brenda Russell, Christopher Cross, Dyan Cannon, James Ingram, Kenny Loggins en Stevie Wonder opgetrommeld. Later zou Jones zeggen dat hier het zaadje werd geplant voor USA For Africa’s We Are The World.

Nog meer independence volgde met het licht rockende She Works Hard For The Money in 1982. Donna was een toiletjuf tegengekomen die uitgeput haar werk deed. Daar wilde ze iets voor doen. Deze dame, Onetta Johnson, staat ook op de achterkant van de singlehoes. Het lied groeide uit tot een anthem voor gelijkheid en empowerment van vrouwen:

Ergens in 1983 ging het goed mis. Na acht jaar grote successen had Donna Summer de disco scene verruild voor grote stadions. Ze was geliefd onder gays vanwege haar ongeremde ‘fuck anthems’, zoals Love to Love You Baby en I Feel Love destijds werden genoemd. Donna stond voor glamour, voor camp en voor flamboyante optredens in eigenzinnige creaties. Ze hadden het gevoel dat Donna er voor hen was...

In 1983 trad Donna, die weliswaar uitbundig extatisch maar ook streng christelijk was, op in Atlantic City. Naar verluidt ging ze die avond los met een serie homofobe opmerkingen. De aidscrisis greep om zich heen en Donna riep teksten als ‘It’s Adam and Eve, not Adam and Steve’ en dat aids de straf van god was voor gays. Er staat expres ‘naar verluidt’, want zelf ontkende Donna in alle toonaarden dat ze dit gezegd zou hebben.

Het mocht niet baten. Er volgde een ‘Trash Donna’-campagne waarin mensen werd opgeroepen haar muziek niet meer te draaien en platen terug te sturen naar haar platenmaatschappij. DJ Ian Levine van de Londense discotheek Heaven deed haar platen in de ban. Leden van homobelangenorganisatie Act Up besprongen het podium bij een Aids-benefiet toen Donna Summer daar gedraaid werd. Bronski Beat – een van de weinige bands waarvan de leden openlijk gay waren in het begin van de jaren tachtig – kreeg kritiek op de cover die ze opnamen van I Feel Love.

Donna Summer werd een gebrek aan solidariteit met de homogemeenschap verweten. In 1989 kwam ze met een officieel excuus. In een interview met gay magazine The Advocate zei ze dat ze de aan haar toegeschreven uitspraken nooit had gedaan. Wat ze over aids zei was onschuldig bedoeld. Ook schreef ze een brief aan Act Up, die was overladen met bijbelteksten en het volgende verzoek: ‘Als ik jullie pijn heb gedaan, vergeef me. Het was nooit mijn bedoeling jullie af te wijzen, ik wilde juist liefhebben.’

Voor sommigen kwam dit excuus te laat, anderen hebben haar vergeven. En Donna ging door, met wisselend succes. De tweede helft van de jaren tachtig scoorde ze matige hitjes met titels als Dinner with Gershwin:

Daarna sprong ze gretig op de hittrein van Stock, Aitken & Waterman. Die waren razendpopulair met acts als Mel & Kim, Rick Astley, Jason Donovan, Kylie Minogue en Bananarama. In 1989 schreven ze This Time I Know It's For Real voor Donna, waarmee ze wereldwijd terugkeerde in de top tien:

Hierna volgden de vrijwel identiek opgetuigde deuntjes I Don't Wanna Get Hurt en Love's About to Change My Heart:

Daarna droogden de hits op. We noemen nog haar bijdrage aan een eerbetoon aan Edith Piaf uit 1993: een blikkerige nineties-versie van La Vie En Rose:

We maken een sprong in de tijd, naar 2008. Als je Donna's kerstalbum uit 1994 niet meetelt, is het album Crayons het eerste album met nieuw werk sinds 1991. Heel even was Donna Summer weer de dancediva van weleer, met het uptempo swingende Stamp Your Feet:

Donna Summer overleed op 17 mei 2012 in haar huis in Napels. In het in memoriam noemde The Times haar ‘de onbetwiste koningin van de discotijdperk’. Giorgio Moroder noemde zijn samenwerking met de zangeres op I Feel Love ‘het begin van de electronic dance music’. In 2013 kreeg Summer een plaats in de Rock and Roll Hall of Fame en eind 2016 riep Billboard Magazine haar uit tot zesde succesvolste dance artiest aller tijden.

Tot slot nog enkele pareltjes uit de krochten van YouTube. Om te beginnen het hijgerige themalied van de avonturenfilm The Deep, in 1977 een toptienhit in Nederland:

En trek hier gerust een kwartier voor uit: Donna's eigen versie van Je t'Aime Moi Non Plus...