Over Händel zijn boekenkasten vol onzin bij elkaar gekliederd. Ook worden veel van zijn prestaties vaak aan andere componisten toegeschreven. Zo was het Händel die als eerste een bestaan als freelance componist opbouwde en niet Mozart - laat staan Beethoven. Daarnaast was hij de eerste componist over wie een biografie verscheen en ook was hij de eerste musicus van wie nog tijdens zijn leven een standbeeld werd vervaardigd.

Verder componeerde hij het eerste werk dat vanaf het ontstaan ervan repertoire hield (Messiah) en ook verdient het vermelding dat het anthem Zadok the Priest, geschreven voor de kroning van koning George II, sindsdien tijdens de inhuldiging van iedere Engelse vorst wordt uitgevoerd.

Het wachten is dus op de kroning van Charles (of als het even kan: William) voordat dit grandioze werk weer in de Westminster Abey tot klinken wordt gebracht.

Georg Friedrich Händel werd geboren op 23 februari 1685 in het Duitse Halle. Een maand later zag vijftig kilometer verderop Johann Sebastian Bach het levenslicht. Beide heren hebben elkaar nooit ontmoet en verwonderlijk is dat niet. Bach heeft het Duitse taalgebied nooit verlaten en vestigde zich uiteindelijk in Leipzig waar hij de meeste van zijn passies en cantates componeerde.

Händel reisde na zijn opleiding en zijn eerste baantjes naar Italië waar hij in Rome en Florence opera’s, wereldlijke cantates en exuberante kerkmuziek schreef. Vervolgens reisde hij naar London waar hij kennismaakte met een gedisciplineerde koorcultuur – wat goed uitkwam voor iemand die voornamelijk vocale muziek schreef. Niet veel later zou hij zich er definitief vestigen. Hij nam de Engels nationaliteit aan en maakte al snel deel uit van het establishment in de Britse hoofdstad.

Wat voor man was Georg Friedrich Händel?

Van verhalen en afbeeldingen weten we dat hij iemand moet zijn geweest met een meer dan gezonde eetlust. Händel was voor zijn tijd nogal groot, maar ook bijzonder dik. Hij heeft op middelbare leeftijd een aantal beroertes gehad die vervolgens met zwavelbaden werden gecureerd.

De componist diste vaak smakelijke verhalen op met hemzelf als onderwerp. Hij deed daarin kond van het feit dat hij tegen alle verdrukking in snel en succesvol carrière had gemaakt. Zijn vader namelijk, wilde dat hij jurist zou worden en vond de kunstzinnige aspiraties van zijn zoon maar niks. Dat van die carrière klopt wel: bij Händel thuis in Brooke Street hingen de Rembrandts gewoon aan de muur. Tegelijkertijd gingen zijn operaondernemingen om de haverklap failliet en moest hij op straat de schuldeisers af en toe letterlijk van zich af slaan.

Het bestaan van Händel in Londen bestond uit componeren, orgelspelen en het uitvoeren van zijn opera’s en later zijn oratoria. Na gedane zaken trok hij zich meestal met musici en vrienden terug in de pub om het eens flink op een zuipen te zetten. Een man naar mijn hart. Geen geëmmer met tien of twaalf peuters die rond het klavecimbel krioelen zoals in huize Bach. En ook niet voortdurend met de pet rond bij de Weense adel zoals het geval was bij de heren Mozart en Beethoven.

Nee: gewoon hard werken en daarna de kroeg in.

Händels liefdesleven is een bijna gesloten boek. De componist is nooit getrouwd geweest. Hij vermaakte zijn complete vermogen aan zijn petekind – een nichtje – die hij alleen tijdens haar doop had gezien. In Rome hield hij het met een vrouw, in Florence deed hij het met jongens. Bizar genoeg weten we het minst over zijn privéleven in London, terwijl hij daar het grootste deel van zijn leven doorbracht - en extreem bekend en gevierd was bovendien. Plaats je Händel in de eenentwintigste eeuw dan zou je hem kunnen vergelijken met musicalschrijver Andrew Lloyd Webber.

En nu we het toch over musicals hebben: elke week wordt er op deze site wel een musicalletje aangeprezen. Ik zou zeggen: luister er niet naar en ga er niet heen. Vergeet Les Misérables, Joseph en Ciske de Rat. Ban The Sound of Music, Footloose en Hairspray uit je hoofd.

Maar luister naar Messiah en Rinaldo, naar Jephta en Flavio, naar Theodora en Ariodante. Veel ruimte voor uitleg heb ik hier niet, maar googlen helpt. Haast is niet nodig, want de komende 250 jaar wordt dit alles vast ook nog wel uitgevoerd of op cd (of wat dan ook) gezet. Dan zijn we Ciske en Joseph vergeten, maar Händel niet. Die leeft voor eeuwig. Amen.

Norbert Splint

Luistertip: Händel: Giulio Cesare (opera in drie aktes)
Marijana Mijanovic ·
Magdalena Kozená ·
Anne Sofie von Otter
Charlotte Hellekant
Bejun Mehta
Les Musiciens du Louvre
Marc Minkowski, dirigent
Archiv: 474 2102

Leestip: Christopher Hogwood: Handel (biografie)
Thames & Hudson; Revised edition 2007
ISBN-10: 0500286817

Uitgaanstip: zaterdag 2 mei 2009, Concertgebouw Grote Zaal:
    Rolando Villazón, tenor
    Rebecca Bottone, sopraan
    Gabrielli Players
    Paul McCreesh, dirigent
Händel: o.a. aria’s uit ‘Ariodante’, ‘Rodelinda’, ‘Tamerlano’ en ‘Serse’
Toegangsprijzen van € 41,= tot € 83,=
www.concertgebouw.nl