Terug naar het begin. Er komt binnenkort een president van de Europese Unie. Dat mag ik niet zo zeggen, maar ik doe het toch. De bonte verzameling eigenwijze lidstaten krijgt straks een gemeenschappelijk uithangbord. En onze premier wordt veelvuldig genoemd als belangrijke gegadigde. Lange tijd was alleen Tony Blair kandidaat. Hij had echter maar liefst vier problemen die hem los van elkaar al kansloos maakten: hij is Brit, sociaal-democraat, een echte persoonlijkheid en Tony Blair.

De Britten hebben de eenwording van Europa nooit echt gestimuleerd. De machtige christen-democraten eisen het presidentschap op. Aan Blair kleeft de geur van Bush. En als Europa met één mond wil spreken, moet die mond vooral niet te veel zeggen. Een kleurloze persoon die bij niemand op de tenen gaat staan, dat is de gedroomde kandidaat.

Precies.

Balkenende kan heel lang praten zonder iets te zeggen. Hij is christen-democraat en komt uit een gewaardeerde middelgrote lidstaat. Bovendien heeft hij met niemand ruzie. Duitsland en Italië hebben zich al positief over hem uitgelaten en ook Frankrijk lijkt het wel te zien zitten. Daarnaast is Balkenende een bijzonder handig diplomaat. Niet voor niets kreeg hij diverse Nederlanders in topposities. Nu lijkt hij zijn meesterwerk te voltooien: zichzelf het hoogste ambt in zwijgen. Wat zou er nog mis kunnen gaan?

Eigenlijk kan er maar één kamp dwarsliggen: de Britten, die boos zijn dat Blair is afgeserveerd. Als zij het gevoel krijgen dat Balkenende de joker van Frankrijk en Duitsland is, kan onze premier het vergeten. Daarom is nu eerst de Luxemburgse premier naar voren geschoven. Groot-Brittannië kan hem als wraak afschieten, waarna Balkenende als ‘compromis’ uit de hoge hoed wordt getoverd. Het is een vrij doorzichtig plan, maar het kan heel goed dat de Britten er intrappen. Wie zo naïef is om te denken dat Blair een serieuze kandidaat is, zal deze truc waarschijnlijk ook niet doorgronden.

De kans is dus echt groot. Maar moet Balkenende president worden?

Ja, natuurlijk! Het is een win-win-situatie: Balkenende heeft een eervolle baan en wij raken hem op een nette manier kwijt. Maar het gaat nog verder dan dat: een Nederlander in die functie is daadwerkelijk goed nieuws voor ons land, zelfs als het Balkenende is. En nee, we hoeven ons straks niet te schamen. De president wordt straks namelijk zó kort gehouden dat mislukken geen optie is. Balkenende is behalve een sluwe diplomaat bovendien een volbloed chauvinist. Die combinatie kan best handig zijn. In zijn toekomstige functie kan hij echt van waarde zijn voor ons land. Waarmee de win-win-situatie gekwadrateerd is.

Maar dan? Wat gebeurt er als de premier weggaat? De vraag of Balkenende het eigenlijk wel wil, hoeft natuurlijk niet beantwoord te worden. De vraag of de coalitiepartijen PvdA en ChristenUnie hem wel laten gaan evenmin. Deze coalitie hangt van ellende aan elkaar en alle elementen zijn tot vernietiging gedoemd als ze elkaar loslaten. Daarom gaan de coalitiepartners ook niet moeilijk doen over de nieuwe CDA-premier, hoogstwaarschijnlijk Maxime Verhagen. De minister van Buitenlandse Zaken roept weinig weerstand op en is voor het CDA ook best geschikt als nieuwe partijleider. En voor de one issue-wappernichten hier: hij wil ook nog weleens voor homorechten opkomen.

Wat kan er fout gaan? Niets. De coalitiepartijen kunnen niets anders doen dan slikken. En de oppositie kan heel hard om verkiezingen roepen, maar hun roep is zoals altijd tevergeefs. Er is ook geen enkele reden voor verkiezingen. Het volk heeft de premier nooit gekozen. In het Nederlandse stelsel is deze positie volkomen inwisselbaar. De regering kan dus door met een andere leider als er een parlementaire meerderheid is. Gezien de verkiezingsangst bij de coalitie is daarover geen twijfel.

Mooi is dat.

Ik heb mijn column bijna af en kijk even op Teletekst. Er lijkt een compromis over de Belgische premier Van Rompuy te zijn. Het kon dus nóg kleurlozer. Als we nu al op dat niveau zitten, is Balkenende waarschijnlijk echt uit beeld. Frustrerend, die actualiteit. Ik laat mijn analyse mooi staan en gun u het leedvermaak.

De volgende keer schrijf ik wel over mijn verjaardagsfeest of zo.

Roelof Smit