In Nederland geldt de jaarlijkse Schorer Monitor als hét landelijke onderzoek naar seksueel gedrag onder mannen die seks hebben met mannen (MSM) in relatie tot hiv en soa. Het onderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking met Universiteit Maastricht. Dit jaar hebben 4.636 mannen meegedaan. Dat is ruim boven het gemiddelde van de afgelopen drie jaar.

De werving van deelnemers startte dit jaar direct na een twee maanden durende themacampagne over PEP, de laatste mogelijkheid om na risicoseks een eventuele hiv-infectie te voorkomen. Veel respondenten waren op de hoogte van de mogelijkheid om PEP te gebruiken. Bijna de helft (43%) antwoordde met PEP bekend te zijn.

Hepatitis B komt onder MSM relatief vaak voor (11%), maar meer dan de helft (55%) van de deelnemers is volledig gevaccineerd. Tygo (25) en Job (21) uit Eindhoven zijn al dik anderhalf jaar seksmaatjes. Ze hebben dit jaar hun hepatitis B-vaccinatie afgerond: ‘Tijdens Roze Zaterdag in Den Haag was er een actie van Schorer en de GGD, toen hebben we onze eerste prik gehad.’

Hiv-testen
Uit de cijfers van Schorer Monitor 2009 blijkt verder dat een meerderheid (73%) weleens op hiv is getest. Meer dan vier op de tien respondenten liet zich in de afgelopen twaalf maanden testen op hiv. Toch heeft 27% van de respondenten nog nooit een hiv-test gedaan. Mannen die hun hiv-status niet weten, lopen onnodige gezondheidsrisico’s en kunnen bovendien een verhoogd gezondheidsrisico vormen voor hun sekspartners. Vooral onopgespoorde, recente hiv-infecties houden de epidemie in stand. Actief hiv-testenbeleid blijft dan ook nodig om ook deze groep over de streep te trekken. Tygo heeft er een gewoonte van gemaakt om zich ieder halfjaar te laten testen: ‘Gelijk met mijn soa-check. Dat is wel zo makkelijk.’ In november startte Schorer met een nieuwe hiv-testencampagne die de gewoonte van Tygo onderschrijft.

Condoomgebruik
Veel MSM (85%) is van plan de komende tijd condooms te gebruiken. Dit voornemen komt niet altijd overeen met het daadwerkelijke gedrag. Van alle mannen met losse partners (73%) had 33% in de voorafgaande zes maanden toch wel eens anale seks zonder condoom. Verschillende factoren spelen hierbij een rol. Vooral drugsgebruik tijdens seks, seks met partners die gevonden zijn op internet, cruising areas en in darkrooms en een positieve serostatus leiden vaker tot onbeschermde anale seks. Van de hiv-positieve respondenten had bijvoorbeeld 63% in de voorgaande zes maanden wel eens onbeschermde seks met een losse partner. Daarbij moet worden opgemerkt dat een deel van de hiv-positieve mannen wellicht alleen seks heeft met andere hiv-positieve mannen (serosorteren) en om die reden geen condooms gebruikt.

Drugsgebruik
Van alle respondenten met losse partners gaf 59% aan één of meer soorten drugs te hebben gebruikt vlak voor of tijdens seks met losse partners in de voorgaande zes maanden. Van deze mannen had 41% wel eens anale seks zonder condoom met zo’n losse partner. Bij mannen die geen drugs hadden gebruikt was dat 23%. Genotmiddelengebruik is dus een serieuze risicofactor. Tygo en Jop leggen van tevoren condooms klaar rond en op het bed. Jop: ‘Dat maakt het gemakkelijker om ze daadwerkelijk te gebruiken als we stoned en dronken thuiskomen.’