Na de verkiezingen waren er twee logische coalities die onderzocht moesten worden: Rechts en Paars-plus. Beide pogingen zijn mislukt. Sommigen zien desondanks nog kansen voor Rechts. Linkse politici vinden echter dat die optie ‘niet meer boven de markt mag zweven’. Daar hebben ze gelijk in. Maar dat geldt dan ook voor Paars-plus. Dus zegt u Halsema en Pechtold even dat ze moeten stoppen met zeuren?

Goed. Wat zijn dan nu de opties voor een meerderheidskabinet? Ik zet ze even op een rijtje.

“Links” – tussen aanhalingstekens, want PvdA, SP en GroenLinks hebben slechts 55 zetels. Aangevuld met D66, ChristenUnie en Dierenclub kom je ook maar tot 72. Het CDA is dus nodig voor deze coalitie. Maar die partij zit helemaal niet op de SP te wachten (net als D66, CU en stiekem de PvdA trouwens). Het zou bovendien wat erg brutaal zijn om én de grootste partij én de grootste winnaar de oppositiebankjes in te sturen.

Alles behalve PvdA – de weerstand tegen de PvdA binnen VVD en CDA is veel groter dan u zich wellicht kunt voorstellen. Niet voor niets stelde het CDA vóór de verkiezingen een coalitie van VVD-CDA-D66-GL voor. Dat heeft echter geen meerderheid. Nu willen sommigen dit toch al bonte gezelschap aanvullen met CU. Maar een akkoord sluiten met vijf partijen die zo verschillend zijn? En dan nog maar steunen op 77 zetels? Tja.

Oranje – oftewel VVD-PvdA-CDA. De enige optie mét de PvdA die voor VVD en CDA wel aanvaardbaar is, omdat ze dan samen een blok kunnen vormen. Maar dat is meteen de reden dat de PvdA er juist niet aan wil beginnen.

Regenboog – en daarom stelt Cohen voor om D66 en GL er ook gezellig bij te halen. Zo’n coalitie zou 102 zetels hebben en fijn ‘breed’ zijn in deze moeilijke tijden. Maar dan zit je wel met drie partijen die getalsmatig overbodig zijn. En bovendien kan de immer ontevreden kiezer straks alleen nog terecht bij de extremen op rechts en links.

Nu kunnen we dit natuurlijk in een willekeurige volgorde gaan onderzoeken en over een halfjaar concluderen dat het allemaal niet werkt. Maar dan regeert het stompje-Balkenende (26 zetels) wel erg lang door. Het vertrouwen in de politiek zal ook niet echt toenemen. Ik kom dus terug bij mijn eerdere voorstel: een minderheidskabinet dat werkt met wisselende meerderheden.

Zonder een dichtgetimmerd akkoord zal de regering daadwerkelijk met overtuigende argumenten moeten komen en ook gedwongen zijn te luisteren naar de oppositie. Die oppositie heeft de kans én de plicht om constructief mee te denken en niet alleen te schreeuwen aan de zijlijn. En het debat wordt gevoerd in het parlement in plaats van de achterkamertjes van de coalitiepartijen.

Welke partijen kunnen zo’n kabinet dan vormen? VVD en CDA zouden vast graag samen willen, maar hoeven van links geen steun te verwachten. Daarom is er eigenlijk maar één optie: VVD en PvdA moeten over hun schaduw heen stappen en samen aan de slag. Zij schrijven (zonder last te hebben van aanvullende eisen van derden) een summier akkoord en harken gezaghebbende prominenten bij elkaar voor de ministersposten. CDA, D66, GL en CU zullen de kans grijpen om mee te denken. En PVV en SP moeten voortdurend worden uitgedaagd om ook eens constructief te zijn.

Rutte wil al gaan schrijven. Aan u de taak Cohen ernaast te proppen. U heeft uw jokers Tjeenk Willink en Lubbers echter al een keer ingezet. Dat was dus te vroeg. Ik ben benieuwd of u er nog één achter de hand hebt.

Hoogachtend,