Krzysztof (33, Łódź, Polen) en Bart (35, Amsterdam, Nederland) zijn sinds 2004 getrouwd en kennen elkaar sinds 1999. In die tijd sportten ze allebei bij de jongerengroep van Tijgertje, een homosportvereniging

in Amsterdam. Bart zat in het tweede jaar van zijn studie, Krzysztof in zijn eerste. Bart had net twee relaties achter de rug, daar was hij klaar mee. Hij besloot daarom bij de jongerengroep te gaan sporten.

B: ‘En toen kwam Krzysztof.’
K: ‘En Krzysztof was op mannenjacht.’
B: ‘Was jij op mannenjacht?’
K: ‘Ik wilde heel graag een vriendje ja.’
B: ‘Nou, ik vond dat helemaal niet belangrijk op dat moment, was blij dat ik van mijn relaties af was. Toch kreeg ik het idee dat er iemand meer dan normaal geïnteresseerd in me was.’
K: ‘En ik kreeg mijn zin.’

Krzysztof is opgegroeid op Texel, dat hij een ‘homowoestijn’ noemt. Hij had nog nooit een serieuze relatie gehad en vond Bart vanaf het begin af aan al leuk. Bart zelf was eerst wat terughoudender:

‘Ik wilde mezelf wat beschermen vanwege mijn voorgaande relaties. Een jongen met wie ik wat had, was wat duister. Ik was heel verliefd op hem, maar hij uiteindelijk niet op mij. Dat hield geen stand. Mijn eerste relatie was ook moeilijk. Die jongen kweekte verwachtingen, maar kwam ze niet na. Ik was er wel even klaar mee. Veel zin om energie in Krzysztof te steken was er ook niet, maar eerst moest ik hem op de fiets wegbrengen naar de tram, later ging hij vertellen over boeken die hij las en toen kwam hij mijn nieuwe kamer bekijken.’

Het liep ook niet meteen van een leien dakje. Krzysztof: ‘Het is niet meteen dat we pats-boem wilden trouwen en ringen uitzoeken. Het is tussendoor nog twee keer uit geweest. Een van die keren kwam er bij mij een andere jongen in het vizier, ik wist gewoon niet of ik me wilde vastleggen, maar ik merkte toch dat ik heel erg verdrietig was over wat ik kwijtraakte. Dat deed me zo verschrikkelijk veel. Ik heb heel veel gehuild, was kapot.

Toen kwam het moment: ik kies voor Bart. Ik had geen zin in gedoe en twijfel, “is dit het nou?” Na twee keer zo’n crisisje merkte ik dat ik het zonder Bart helemaal niet leuk vond. Dan is de conclusie duidelijk toch? Vanaf dat moment ben ik daar nooit meer van afgestapt. Een jaar daarna heb ik hem al ten huwelijk gevraagd. En dat kon wettelijk een jaar later pas!’

Voor Bart gold min of meer hetzelfde. Dat moment waarop ze voor elkaar hebben gekozen – een half jaar na het begin – lijkt het meest bepalende moment van hun relatie te zijn. Na die tijd is het eigenlijk nooit meer echt crisis geweest.

Bart: ‘Ik heb wel later in de relatie gedacht van jeetje, ik was 21, ben ik nou niet iets tekortgekomen? Dan ben je 26 en heb je al vijf jaar een relatie, ben je al getrouwd zelfs. Uitgaan, dates met anderen, noem maar op, dat hadden we niet meer op dat moment, we waren samen. Het gras is altijd groener aan de overkant, maar de trigger om uiteindelijk niks te doen was dat ik ontzettend jaloers ben aangelegd, dus het andersom niet zou kunnen accepteren. Ik wil mijn relatie niet kwijt.’ 

Wat zou van invloed zijn geweest op die sterke keuze voor elkaar? Later in het gesprek zegt Bart: ‘Het is ook belangrijk dat we een keuze hebben gemaakt voor elkaar, tegen de buitenwereld’. Wat blijkt is dat hun relatie zowel bij de ouders van Bart als die van Krzysztof nog steeds niet helemaal lekker ligt. Waar Krzysztofs familie in Polen nog steeds moeite heeft met zijn seksualiteit, accepteert Barts moeder Krzysztof met mitsen en maren. Bart: ‘Zoiets werkt toch psychisch op je in, al is het onbewust. Daarom hebben wij juist tegen elkaar gezegd: oké, dit is hoe de buitenwereld het doet, maar wij doen het op onze eigen manier’. Die familieband zorgt soms voor wat frictie, maar heeft ze daardoor ook duidelijk dichter tot elkaar gebracht.

Sterker nog, Krzysztof zegt dat ze met elkaar vergroeid zijn geraakt. ‘Ik heb zoveel van hem overgenomen en hij ook van mij.’ Is dat niet verstikkend? Krijg je dan geen sleur? Bart noemt het deels een verlevendiging: ‘Het verrijkt je wereld om open te staan en mee te doen met iemand die op sommige vlakken totaal anders is dan jij’. Ze ervaren wel een mate van sleur, maar vinden dat niet per se erg. Krzysztof: ‘Er is een bepaalde routine. Ik kook, jij komt thuis, jij strijkt, ik kan veel beter stofzuigen en koken dan jij, dat soort dingen. Je moet wel opletten dat het niet te veel wordt en alleen routine is. Ik heb soms wel de neiging veel te werken, dan moet je ook tijd aan elkaar besteden’. Bart: ‘Zoiets wil je ook uit jezelf natuurlijk, ik voel me niet verplicht eens in de twee weken vrij te maken voor Krzysztof, dat vind ik gewoon fijn’.

Is er eigenlijk een verschil tussen homo- en heterorelaties? Krzysztof: ‘We zijn ook getrouwd als statement naar buiten, om te bewijzen dat we gelijkwaardig zijn aan andere mensen. Toen ik in Polen kon laten zien dat Nederland achter mij stond, hielden ze van de een op de andere dag op met klagen dat ik homo was’. In de kern geloven ze echter niet in een verschil tussen homo- en heterorelaties. Dat het tussen homo’s niet zou lukken lijkt ze meer een beeld van buiten: ‘Ik ken open relaties onder homo’s die prima functioneren en ik ken monogame relaties onder hetero’s die kapotgaan, er is geen standaard voor de perfecte relatie. Iedereen moet zelf weten hoe ze het invullen, wij zijn ook niet perfect’.

Na ruim een uur praten lijkt dat keuzemoment voor elkaar in het begin van hun relatie heel bepalend te zijn voor de rest van het verloop, waarbij hun eigen karakters van invloed lijken te zijn op het feit dat het verdere verloop eigenlijk geen dreiging met zich mee heeft gebracht. ‘We zijn niet zo’n heel spannend stel, we “zijn”. En we vragen ons ook niet dagelijks af waarom we zijn. Dat vinden we niet zo interessant.’ En waar de buitenwereld mogelijk problemen heeft, drijft dat ze juist dichter tot elkaar.

Ze zien het beeld over homorelaties vooral als iets wat misschien bij homo’s zelf leeft, maar waarin hetero’s in de praktijk niet veel anders zullen zijn (‘maar daar hebben we geen ervaring mee’, grappen ze). Ze zien zichzelf niet als succesformule, en een recept daarvoor is dus ook niet gevonden. Één ding is wel duidelijk: de kans dat ze snel aan dat beeld zullen gaan voldoen, is heel klein. 

Tekst: Axel Boomgaars / Foto: Johan van Walsem - Studio Johan Fotografie

Dit artikel is eerder gepubliceerd in Gay&Night Magazine. Meer lezen? Klik hier!