Hoe reageren homoseksuele profvoetballers op dit soort spreekkoren, wat maken zij mee? Hoe is het om homoseksueel te zijn in profvoetbalwereld? Eddy Veerman (schrijft voor de Telegraaf) en Mart Roumen (schrijft voor de Volkskrant) zijn op zoek naar de verhalen achter de voetballers. 

Deel 2: Arnold Smit. Acceptatie van aard

In de evolutie die het voetbal heeft doorgemaakt, is voor homo-acceptatie nauwelijks plaats geweest. Engelse clubs ondertekenden onlangs een regeringshandvest om homofobie in de stadions uit te bannen. Maar vooral Nederland loopt achter. 19 februari was de geboortedag van Justin Fashanu. De eerste donkere voetballer in de Engelse Premier League. Geruchten over zijn aard, zijn voorkeur voor mannen, noopten hem van club te veranderen. Toen hij zijn homoseksualiteit in de openbaarheid bracht, was afkeer zijn deel. Jaren later beroofde Fashanu zichzelf van het leven.

Voor Arnold Smit was het binnen het voetbalklimaat geen optie om zijn natuur te delen. Althans, zo voelde hij dat. Via de jeugdopleiding van Ajax belandde hij bij FC Volendam. Daar schopte hij het tot prof, maar van korte duur. Ondertussen worstelde hij met zijn identiteit en het uitdragen daarvan. ,,Hoezeer je ook overeenkomsten hebt met de andere spelers, je bent anders dan de rest. Ik voelde in de jaren daarvoor uiteraard wel iets in die richting, maar pas toen ik verliefd werd op een jongen, wist ik het zeker. Tijdens de kleedkamergesprekken op de club merkte ik dat ik op sommige momenten niet meekon. Maar je voelt ook: als ik 'het' zeg, dan is het afgelopen, einde voetballoopbaan. Dan val ik er buiten.”

Arnold Smit

'Eén opmerking van Johan Derksen en het werk van veel mensen is voor niets'

,,Misschien snappen sommige spelers het. Maar dan ga je een keuze maken wie je het wel vertelt en die zadel je dan met jouw geheim op. Achteraf gezien denk ik er heel anders over, maar in die jaren ziet je denkwijze er zo uit. Je bent bang: voor je het weet, weet de media het en weet het publiek het.” 

,,Hoe zouden ze reageren? Je gaat denken voor anderen. Welke opmerkingen maken de jongens waar je tegenop kijkt als we met de ploeg gaan douchen na een training? Je werpt jezelf allerlei drempels op. Buiten het feit dat je het ook nog je naaste familie moet vertellen. Je gaat het uitstellen. Ik duwde mezelf in de ontkenning, probeerde het te negeren, ging op m'n twintigste nog een relatie aan met een vrouw. Om maar te doen alsof alles 'normaal' was. En misschien ging 'het' wel over. Alles om maar keeper in het betaalde voetbal te worden en blijven.”

''s Lands grootste sport blijft achter bij andere sporten'

,,Buiten de lijnen van het voetbalveld acteerde ik. Bij bepaalde gesprekken met spelers, zorgde ik dat ik een partijtje tafeltennis speelde, of liet me extra verzorgen. Ontweek het, omdat ik niet in leugens verstrikt wilde raken. Misschien dachten ze: die Arnold is maar een vreemde vogel. Maar keepers hebben sowieso een beetje afwijkend gedrag. Dat was mijn voordeel.”

Op 21-jarige leeftijd werd zijn contract bij FC Volendam niet verlengd. ,,Via de amateurtak van Volendam probeerde ik via de hoofdklasse terug te keren in het betaalde voetbal.” Niet veel later vervloog de hoop op een verdere carrière als prof definitief. Tijdens het uitgaan sprong Smit in de bres voor twee jongens die in elkaar geslagen werden door een grotere groep. ,,Ik pakte de grootste, werkte hem naar de grond en draaide stoer om. Eén van zijn vrienden kreeg een waas voor z'n ogen en stak me van achteren met een mes, onder de longstreek.” Toen Smit neerging werd hij nog een paar keer gestoken, zelfs zijn liezen werden doorgesneden. Wonderlijk genoeg overleefde hij het zinloze geweld.

Twee jaar later viel het gezin Smit alsnog in diepe rouw. Zijn drie jaar oudere zus overleed plots, in haar slaap, door een gesprongen kransslagader. ,,De avond ervoor had ik nog met haar gezwommen.  Hét dieptepunt in mijn leven. Maar je ziet ook welke impact het heeft op je ouders, als ze hun kind moeten 'wegbrengen'. Ik dacht: leg mij maar in die kist. M'n zus had namelijk ook een kindje van twee.”

'Ik heb nooit aan zelfmoord gedacht, wel om in een ander land een nieuw bestaan op te bouwen'

,,Bijkomstigheid was dat ik mijn zus nooit heb kunnen vertellen wie ik werkelijk ben. Hoewel ze wel hun vermoedens hadden. Maar ik denk dat zij en mijn ouders me de ruimte hebben gelaten. Ze wisten in welke positie ik me bevond”, doelt hij op het voetbal. Op z'n 26e koos Smit voor de 'coming-out'. ,,Dat is al vrij laat. Dan heb je een achterstand  in je ontwikkeling als mens en ook om te weten waar je als homo staat.” In de Amsterdamse homo-bars kwam en komt hij regelmatig (oud-)profvoetballers tegen. ,,Dan denk je wel: wat doe jij hier? Maar zo dachten zij misschien over mij.”

,,Er zijn zoveel mensen achter en voor de schermen bezig, zoals de Alliantie Gelijkspelen, om het onderwerp bespreekbaar te maken; maakt Johan Derksen recentelijk in het tv-programma 'Spuiten en Slikken' één opmerking en heel veel werk is opeens voor niets geweest. 'Dat het beter is om als voetballer in de kast te blijven, anders hebben ze geen leven meer in het stadion.' Een man met zo'n aanzien in de voetbalwereld trapt op de ziel van voetballers die daardoor iets verborgen moeten houden en een strijd leveren, terwijl Derksen niet weet hoe het is en voelt om met zoiets te moeten handelen.”

,,De voetbalwereld is wat dat betreft oppervlakkig. Je hebt wel kwaliteiten als voetballer, maar je mag niet zeggen wie je in de kern bent. Dat international Ron Vlaar vorig jaar openlijk zei dat het hem niets uitmaakt en sporters als Aron Winter, Pierre van Hooijdonk en Pieter van den Hoogenband in 2009 op de sportersboot van de Gay Pride stonden, zijn goede signalen. Jammer dat een man als Derksen het dan onderuit schopt. Zo blijft 's lands grootste sport flink achter bij de andere sporten en bij de maatschappij.”

,,En wordt het een nog grotere issue dan nodig. Wat is nou het verschil? De één doet het met een vrouw, de ander met een man. Het is vooral onwetendheid. Het blijkt dat weinig mensen er echt problemen mee hebben als ze het van een ander weten. Er moet draagvlak worden gecreëerd. En het zou mooi zijn als er wat rolmodellen opstaan, die tegelijk zouden zeggen: 'dit is wie ik ben'. Misschien dat er in de eerste weken nog iets gescandeerd wordt in de stadions, dat er dildo's op het veld worden gegooid. Maar dan is het over.”

,,En in dat laatste proces kan de KNVB ook veel betekenen. Het moet van twee kanten komen. Van de spelers zelf, maar ook van de clubs en de voetbalbond. Het gaat uiteindelijk toch om de prestatie die iemand levert. Als Messi opeens zou bekennen dat hij homo is, dan is het opeens geen punt meer. Het lijkt wel of je eerst je sporen moet verdienen.”

,,Ik vluchtte steeds, voordat ik er voor uit kwam wie ik ben. Dacht eraan om te gaan backpacken in een ver land om daar eigenlijk een nieuw bestaan op te bouwen. Misschien was ik wel later met mijn 'coming-out' gekomen als ik op m'n 26e nog profkeeper was geweest. Feit was wel dat ik door een aantal gebeurtenissen op een keerpunt kwam. De Nieuwjaarsbrand in Volendam, de messteken en het verlies van mijn zus. Toen wist ik wel dat ik het mijn ouders en anderen moest gaan vertellen, ook omdat ik gedwongen werd mijn emoties toe te laten. Alleen heb ik bewust even gewacht, om mijn ouders tijd te gunnen om de eerste grote klap van het verlies van hun dochter te verwerken.”

'Als ik 'het' zou zeggen, was het einde carrière; nu denk ik anders'

Zijn ouders begrepen hem, toen hij de ontboezeming deed. ,,De spanning komt er uit, je zit samen flink te huilen. M'n vader moest het beeld bijstellen, van wat ik zelf al die tijd had opgehouden. Hij gunde zijn kind in dat opzicht natuurlijk een gemakkelijker leven. Ik had er ook moeite mee omdat ik de enige was die hen een nog een kleinkind had kunnen schenken. Maar als je ziet wat er zomaar in je leven kan gebeuren en je moet dán nog eens een levenlang verborgen houden wie je bent... Heb je dan wel écht geleefd? In de cultuur van de Islam is het helemaal moeilijk. Ik kan me voorstellen dat die jongens helemaal muurvast komen te zitten.”

,,Zodra ik met voetbal bezig ging, was ik sowieso niet met het 'homo-zijn' bezig. Ik kon dat gelukkig wel, maar als je dat tijdens het voetbal niet kunt uitschakelen, remt het je ontwikkeling en prestaties. In het amateurvoetbal is de acceptatie wat groter, ben je gewoon één van de jongens. Ik heb vaak gedacht: als ze niet samen zouden willen douchen, ga ik in m'n eentje. Kijken gebeurt toch wel; mannelijke sporters – dus ook voetballers – checken altijd onder de douche even wat de ander 'heeft', om te vergelijken.”

,,Toen ik op een gegeven moment een vriend had, die dan een amateurwedstrijd kwam kijken, dan gaf ik hem na de wedstrijd gewoon een kus. Niemand die er raar over deed. Als je er zelf maar natuurlijk mee omgaat. Ik heb nadien veel goede reacties gekregen van oud-profvoetballers en amateurs. Ze zeiden: 'Ik weet niet of ik het zou kunnen, zo open zijn'. Dat zegt genoeg. En ze lopen echt wel in het betaalde voetbal rond.”

Door: Eddy Veerman

Verscheen eerder in de Telegraaf


Er wordt vaak gesproken over hoe lastig het is om als profvoetballer homoseksueel te zijn. Eddy Veerman (werkzaam voor de Telegraaf, biograaf van Jan Smit, Esther Vergeer, auteur van boeken met levensverhalen als 'Was Getekend, 12 Paralympiërs' en 'Volendam, 10 jaar later' - na Nieuwjaarsbrand) en Mart Roumen, schrijft voor de Volkskrant en voor deze website) hebben als doelstelling om er achter te komen hoe dit nou écht is voor de betreffende personen. We zijn op zoek naar profvoetballers die onder embargo en eventueel anoniem – willen vertellen wat zij meemaken in de stadions en op de trainingen. Het is expliciet niet onze doelstelling om een eventuele coming out te regiseren of te versnellen. Vrijblijvend en gegarandeerd veilig kan er contact worden opgenomen met www.gay.nl/dmvdzw of m.roumen@hotmail.com.

Kan jij ons verder helpen? 

Edities:

Justin Fashanu (Brits profvoetballer) 
John de Bever (FC Dordrecht)

Wensley Garden (Helmond Sport)
Arnold Smit (Volendam)
Robbie Rogers (SC Heerenveen)