Ik sprak enkele medewerkers van het OM, en die gaven aan erg geschrokken te zijn van het homofobe geweld onlangs in Parijs, waarbij een Nederlandse homo mishandeld werd. Dat voorval is de aanleiding voor dit interview. Kunt u uitleggen op welke manier het Nederlandse Openbaar Ministerie en het College van procureurs-generaal deze zaak volgen?
Wij volgen iedere ontwikkeling rond dit thema. Uiteraard op eigen bodem, maar ook incidenten elders die de aandacht trekken en gevolgen kunnen hebben voor de vraag wat het Openbaar Ministerie in Nederland daarvan vindt. Wij willen benadrukken dat dit een buitengewoon serieus te nemen thema is, vandaar ook dit interview.

Is het vanuit uw functie makkelijker om een aanleiding uit het buitenland te nemen dan een zaak die in Nederland speelt? Kunt u er dan meer over zeggen?
Nee, we moeten ons in de eerste plaats bezighouden met zaken die in Nederland plaatsvinden. Maar het nieuws uit Frankrijk trekt ook hier de aandacht en het roept de vraag op of je als homo vrij en onbevangen de straat op kunt. Dat moet natuurlijk kunnen. En onze taak is om in geval van discriminatie met het strafrecht een signaal af te geven. Want met discriminatie worden fundamentele spelregels in onze maatschappij overtreden.

Weet u hoe groot de discriminatieproblematiek in Nederland is?
Dat is helaas niet eenvoudig uit de systemen te halen. Onze formele registratie geeft eigenlijk nooit een adequaat beeld van de werkelijkheid omdat er juridische termen als ‘vernieling’ of ‘mishandeling’ worden geregistreerd. Als je bent mishandeld vanwege je geaardheid, is dat niet in een oogopslag te zien. Het is voor ons een doorn in het oog dat we dat nog niet op een duidelijke manier kunnen registreren, maar daar komt verandering in want het systeem gaat worden aangepast. Er wordt nu al wel een aantekening in het dossier gemaakt als er discriminatie aan het delict ten grondslag ligt. De officier van justitie kan dan de strafeis met met 50% of 100% verhogen.

Er wordt veel opgeroepen om vooral aangifte te doen of melding te maken van homodiscriminatie. Wordt dit wél goed geregistreerd?
Ja, en ik vind het van ongelofelijk belang om te blijven zeggen: overkomt je iets, meld het wel! Doe aangifte of maak melding, want alleen op die manier kunnen we problemen zichtbaar maken en aan de kaak stellen. Het OM en de politie hebben de banden geïntensiveerd om ervoor te zorgen dat we adequaat kunnen reageren als iemand iets overkomt. Er is nu in elke regio een COC-contactpersoon, een aanspreekpunt bij de politie en een contactpersoon binnen elk arrondissementsparket. Daarmee hebben we een kleine workaround voor de registratieproblemen. 

Waarom vinden jullie die meldingen zo belangrijk. Wat gebeurt daar dan eigenlijk mee?
We vinden die meldingen zo belangrijk omdat ze een goede indicatie geven van waar iets aan de hand is. Als we zien dat op een bepaalde plek veel discriminatie plaatsvindt, dan kan er bijvoorbeeld iets gedaan worden in de preventiesfeer.

Ik wil even praten over de zaak Mathijs Beugelink. Hij werd vorig jaar tijdens carnaval mishandeld en raakte deels verlamd aan zijn been. Uiteindelijk lopen de daders nog vrij rond. Veel mensen die ik spreek vinden dat onbegrijpelijk.
Dit is een voorbeeld van een afschuwelijke en schokkende zaak, ook los van het mogelijke discriminatie-aspect. Het ligt in lijn met de idiote vormen van geweld die we in Eindhoven en Oosterhout hebben gezien. Dat er sprake is van mishandeling, dat moge duidelijk zijn. Maar of het gebeurd is omdat het een homo betrof, is nog de vraag. Ik snap de emotie die bij mensen speelt, maar de verdachten zijn aangehouden en de zaak speelt momenteel. Dat kost tijd. Overigens is de hoofdverdachte in december vorig jaar door de rechtbank in vrijheid gesteld, nadat hij enkele maanden in voorarrest had gezeten.

De zaak is ook interessant omdat de advocaat van de verdachte zegt dat ‘homo’ geen discriminatie is maar een algemeen scheldwoord.
Ik kan niet ingaan op de inhoud van die zaak, maar het kan naar mijn gevoel nooit zo zijn dat ‘homo’ een term is die we zonder enige betekenis naar elkaars hoofd kunnen slingeren. Dat is buitengewoon krenkend. Je zegt het gewoon niet tegen elkaar. Mijn vrouw werkt in het onderwijs en gelukkig merkt zij wel dat er steeds meer op gereageerd wordt. Dat moet ook!

Een meerderheid van de politieke partijen is voor het expliciet opnemen van seksuele geaardheid in artikel 1 van de grondwet. Zou dat helpen tegen het verweer van die advocaat die zegt dat ‘homo’ geen discriminerend scheldwoord is?
Nee, dat zal niet uitmaken. In het strafrecht gaat het vooral om de feitelijkheid. Oftewel: zijn er genoeg bewijzen. Het lijkt me een goede zaak als de grondwet uitdrukkelijk duidelijk maakt welke waarden we verankerd willen zien, hoewel homodiscriminatie er nu al impliciet in staat. In de dagelijkse strafrechtpraktijk hebben we al voldoende aanknopingspunten om homodiscriminatie in welke vorm dan ook aan te pakken. 

Dus als ik het goed begrijp zou het expliciet noemen van seksuele geaardheid in artikel 1 symbolisch zijn?
Ja, maar wel een krachtig symbool.

KS / Foto's: Cynthia Boll


Wat is het verschil tussen een aangifte en een melding?
Een melding is een vormvrij signaal. Een melding is online of telefonisch zo gedaan. Het aantal meldingen is veel groter dan het aantal aangiftes. Een aangifte is een formeel verzoek tot opsporing en vervolging. Daar moet je je handtekening onderzetten en vervolgens moet de politie daar iets mee doen. Een aangifte zet het strafrechtelijke proces in gang en er moet altijd een vervolg aan worden gegeven. Dat kan zijn dat er inderdaad vervolgd gaat worden of dat er niets mee gedaan wordt. Is dat laatste het geval, dan kan er bezwaar gemaakt worden.

Kijk ook op www.rozeinblauw.nl