Het is voorlichter Ariena Dos Reis Chantre die voor een klas in Zaandam zal staan. Normaal gesproken gaan voorlichters het gesprek in tweetallen aan maar omdat er verder niemand beschikbaar was, staat Ariena er ditmaal alleen voor. Op weg naar de school geeft de voorlichter toe dat ze toch wel een beetje zenuwachtig is. “Ik doe het nu al twee jaar en ik heb wel vaker in mijn eentje voorgelicht, maar met z’n tweeën heb je toch net iets meer overzicht en vang je elkaar op. Bovendien is voorlichten op deze school extra spannend omdat hier niet de meest makkelijke leerlingen zitten,” aldus de vrijwilliger. De school staat bekend om zijn achterstandsleerlingen en de voorlichter weet dat lang niet iedereen even positief tegenover homoseksualiteit zal staan.

Discussie in de kring
Eenmaal in de school wordt Ariena vriendelijk ontvangen in de docentenkamer. Ze is er inmiddels een bekende omdat de school het COC al vaker heeft ingeschakeld voor voorlichting over homoseksualiteit. Samen met een docent loopt de voorlichter naar een lokaal waar ze de stoelen in een kring plaatsen. “Het is belangrijk dat we in een kring zitten. Hierdoor heb ik beter contact met iedereen en kan ik ze beter in de ogen kijken. Zo wordt het lekker intiem.” Wanneer de leerlingen binnenkomen, wordt duidelijk hoe divers de groep is. Na een korte voorstelronde blijkt dat naast Nederland ook Somalië, Turkije, Suriname, Mongolië, Brazilië en Afghanistan zijn vertegenwoordigd. Leerlingen komen van overal en een enkeling spreekt zelfs bijna geen Nederlands.

De allereerste vraag die de vrijwilliger aan de klas stelt is wat er precies bij de leerlingen opkomt bij de term homoseksualiteit. Het rijtje wordt afgegaan en aanvankelijk zijn de reacties nog vrij positief. “Het is gewoon normaal,” roept een jongen. “Ja, het zijn twee mannen die elkaar leuk vinden en ze moeten maar lekker doen waar ze zin in hebben,” zegt een ander. De voorlichter schrijft alle antwoorden op een bord. “Nou, ik vind het eigenlijk best wel erg om zoiets op straat te zien,” zegt een meisje op gegeven moment. “Oké, zou je dat misschien nader kunnen toelichten?” vraagt de voorlichter. Na een peinzende blik zegt ze heel daadkrachtig: “Homoseksualiteit mag niet. Het hoort gewoon niet.” Er wordt volop mee geknikt en de halve klas lijkt het met haar eens te zijn. “Jongens horen met meisjes te gaan en daarom is homoseksualiteit niet goed,” voegt een andere leerling daaraan toe. “Het is smerig om twee jongens samen te zien!”

'Homo's moeten allemaal dood'
Nadat iedereen zijn ideeën over homoseksualiteit heeft gedeeld, vraagt Ariena wat opvallend is aan de antwoorden op het bord. “Ja, het is vrij negatief,” zegt een jongen bedrukt. “Ik vind het echt erg om te horen wat er allemaal wordt gezegd. Ik hoef het allemaal niet te zien maar doe lekker wat je wil,” roept een ander meteen. De voorlichter gaat verder met het gesprek en behandelt de vraagstukken of homoseksualiteit normaal is, of je homo kunt worden en hoe je eigenlijk weet op welk geslacht je valt. “Dat voel je gewoon”, antwoordt een leerling op de laatste vraag. “Ja, dat klopt,” bevestigt de voorlichter. “Ik voelde inderdaad gewoon dat ik lesbisch ben,” zegt Ariena die eerder nog niet expliciet had aangegeven dat ze op vrouwen valt. Vanuit iedere hoek wordt er vol ontzag gereageerd en de meeste leerlingen slaken een diepe kreet. “Ooo, écht?! ” wordt er geroepen. “Ja, het is echt waar,” antwoordt de voorlichter. Ariena vertelt vervolgens haar coming out verhaal en deze schijnt indruk te maken. Het is doodstil en iedereen luistert aandachtig. Terwijl een paar jongeren geschokt en zelfs een beetje vies kijken, lijken de meesten toch open te staan voor het verhaal. “Nou, u ziet er in ieder geval niet zo uit!” roept een leerling spontaan. “Goed dat u het aan uw ouders heeft verteld. Je leeft immers voor jezelf!” roept een meisje uit.

Er worden nog een aantal onderwerpen behandeld zoals het homohuwelijk, het krijgen van kinderen, homoseksualiteit in het buitenland en homo’s op school. Uiteindelijk vraagt de vrijwilliger als laatste wat iedereen ervan vindt dat in Nederland homoseksualiteit als normaal wordt beschouwd. De meningen zijn nogal verdeeld en zo vindt de een dat homo’s ook maar gewoon mensen zijn en weet de ander zeker dat God het niet zo heeft gewild. Ineens roept een jongen dat hij tegen homoseksualiteit is. “Het is abnormaal en het hoort niet. Als het aan mij had gelegen, zouden ze allemaal doodgemaakt worden.” zegt hij fel. Een aantal leerlingen valt hem direct aan. “Waar slaat dat op! Stel dat je zelf homo zou zijn?” roept een meisje hem toe. “Ik doe het nog liever met kippen of geiten”, antwoordt de jongen. “En als later je eigen zoon homo is? Dat moet je dan toch accepteren?”, vraagt het meisje hem vervolgens verontwaardigd. “Ik zal dat nooit accepteren. Nooit.”

Een kwestie van tijd
Wanneer het uurtje voorbij is, kijkt voorlichter Ariena terug op een fijne voorlichting. “Ze bleven gewoon lekker in gesprek en boven alles waren ze respectvol, ongeacht de uitspraken. Het is weleens gebeurd dat leerlingen heel grof werden of zelfs boos het lokaal verlieten omdat ze niets van het onderwerp wilden weten. Maar dit was echt een fijn gestemde klas.” Dat sommigen leerlingen vrij agressief reageerden, is voor Ariena vrij gangbaar. “Het is nu eenmaal een gevoelig onderwerp die voor de een wat lastiger ligt dan voor de ander. Zo hebben jongens het er blijkbaar veel moeilijker mee dan meisjes en ook speelt cultuur vaak een rol. Maar ik blijf positief want het begint nu eenmaal met een gesprek waarin je het onderwerp aankaart. Je kunt niet verwachten dat ze door één voorlichting direct helemaal van mening zullen veranderen. Het heeft tijd nodig en dit is in ieder geval een begin.”

Ook volgens Krzysztof Dobrowolski-Onclin, coördinator van COC voorlichting in Amsterdam, is het een kwestie van tijd. “Leerlingen met dreigende uitspraken zijn vaak gewoon jongeren met stoere praatjes. Ook al roept een aantal aan het eind van de voorlichting dat ze niet van mening zijn veranderd, vaak merk je toch dat ze met een glinstering in de ogen naar een coming out verhaal luisteren. Het is heel jammer dat sommigen er een zeer negatief denkbeeld op nahouden maar onze voorlichtingen zijn er daarom ook om eventuele vooroordelen weg te nemen. Of het genoeg is? Nee, natuurlijk is het niet genoeg. Genoeg is het pas als alle problemen zijn opgelost en wij dus overbodig  zijn.”

Kevin Abdoelkariem