In het weekend van 27 juli jongstleden liep In 't Veld mee tijdens de gay pride parade in de Litouwse hoofdstad Vilnius. Naar schatting liepen er tussen de vijfhonderd en tweeduizend mensen mee. Een mooie score, maar dat was niet het meest opmerkelijke. 'Zeker als je kijkt naar de voorgeschiedenis, is het belangrijkste het feit dat de parade dóór de stad liep.' Artüras Zuokas, de burgemeester van Vilnius, probeerde meermaals om de parade te verbieden of in ieder geval buiten het centrum te laten lopen, naar eigen zeggen vanuit veiligheidsoverwegingen. In 't Veld denkt daar anders over: 'Dat waren natuurlijk allemaal smoezen. De burgemeester heeft met alle middelen geprobeerd om de Pride te verbieden of hem in ieder geval buiten de stad te laten plaatsvinden. De rechters in Litouwen hebben echter de rug recht gehouden en zeer uitvoerig beargumenteerd dat hij dit niet kan verbieden; het is een vreedzame mars. Gelijke rechten en vrijheid van meningsuiting zijn voor iedereen. Punt. Dat is natuurlijk heel goed en het toont ook aan dat de rechterlijke macht in Litouwen goed werkt. Verder hoorde ik dat toen de burgemeester dat veiligheidsargument opvoerde, de politie nogal beledigd was. "Tuurlijk kunnen we dat wel", schijnen ze gezegd te hebben. Dat speelde ironisch genoeg ook mee.'

Wat Sophie ook opviel was de alternatieve aanpak van de politie. In veel steden worden de protesteerders gescheiden van de menigte door middel van een flinke troepenmacht aan ME'ers. 'Dat hebben ze dit keer niet gedaan en dat was een grote winst. Er ware gewone politiemensen aanwezig – wel een paar ME'ers, maar niet zo veel – en die hebben het publiek niet heel erg op een afstand gehouden. Dat is goed, dat is precies de bedoeling. Mensen moeten erbij kunnen, ze moeten kunnen kijken.'

Er waren wel protesteerders aanwezig, maar de protesten namen nergens ernstige vormen aan. 'Er waren een aantal wat ik maar even noem "hooligans" en god ja, af en toe vloog er eens een ei of probeerden ze met een groepje toch dichtbij te komen en vervelend te doen, maar de politie was er dan meteen bij en hield ze op een afstand. Ze hebben een aantal mensen gearresteerd, maar die zijn er – op één na – allemaal met een boete vanaf gekomen. Het is niet tot serieuze incidenten gekomen. Er stonden ook tussen "onze" groep mensen met borden met leuzen over "de traditionele familie" en anti-sodomie, maar het verliep rustig.'

Slechte citymarketing
Na afloop van de pride gaf de D66-politica een korte toespraak, waarin ze een kritische noot kraakte over het handelen van de burgemeester. 'Ten eerste is het natuurlijk een moreel issue, een kwestie van waarden, maar het is natuurlijk ook een kwestie van welk beeld van je stad je wilt neerzetten. Vind je het nu echt slim om te adverteren als de meest homofobe stad van Europa? Denk je echt dat dat mensen aantrekt? Het is gewoon heel erg dom om zo'n beeld neer te zetten. Ik heb het dus precies omgedraaid: ik stond op dat podium en plaatste foto's op Twitter van het publiek. Daarop was te zien hoe vrolijk en kleurrijk alles eruitzag. Dat is het beeld van je stad dat je neer wilt zetten. Ik heb ook gezegd dat ik vind dat zeker nu dit doorbraakje is bereikt, dat politieke leiders, maar ook religieuze leiders niet meer achter kunnen blijven en zich moeten uitspreken.'

In 't Veld is overtuigd van de grote invloed die Nederland heeft in het Europese speelveld. De positieve ontwikkelingen van de afgelopen jaren op het gebied van homo-emancipatie zijn volgens haar ook niet in de laatste plaats te wijten aan de EU. 'Ik heb altijd gezegd, je moet als Nederland niet angstig zijn dat ze onze verworvenheden afnemen. Je moet het zelfvertrouwen hebben dat wat wij te bieden hebben zó goed is dat de rest dat ook wil en dat blijkt ook zo te zijn. Nederland is in het Europees Parlement altijd wel een beetje de kampioen homorechten geweest. We hebben als Europarlementariërs de pride als een speerpunt gekozen, omdat dat gewoon een heel goed moment is om de boodschap te brengen. Wat je ziet is dat er een soort peer pressure is ontstaan. Rond 2004/2005 zijn er een hoop nieuwe landen toegetreden tot de EU waar de gayprides ontzettend problematisch waren. Dat is nu eigenlijk binnen de EU-lidstaten nog maar heel zelden het geval. Het komt nog wel voor en een land als Hongarije is bijvoorbeeld ook wel wat aan het afglijden, maar dat is dan ook op allerlei terreinen. Vaak is het bij de hooligans ook zo, dat als ze niemand in elkaar kunnen meppen, de lol er snel van af is. Ze willen dat graag zichtbaar doen, dus tijdens die gaypride. In een relatief zeer korte periode is het excessieve geweld grotendeels weggeëbt. Daarbij, laten we nu even eerlijk zijn: denk je dat als we in Nederland in de jaren vijftig een pride hadden georganiseerd, dat iedereen had staan applaudisseren? Dat we honderdduizenden toeschouwers hadden gehad in Amsterdam? Ik denk het niet. Zonder te willen miskennen dat er nog wel degelijk problemen zijn en dat er landen zijn waar de situatie momenteel weer achteruit kachelt zie ik globaal vooruitgang.'

Schorsing
Een van de landen waar het momenteel flínk achteruit kachelt is Rusland. Hoewel ze geen EU-lid zijn, is In 't Veld op zijn zachtst gezegd nogal ontstemd over het gebrek aan actie vanuit de EU. 'We kunnen invloed uitoefenen, maar dat doen we niet. Ik vind dat meer dan schandalig. Ik heb al lang geleden gezegd: waarom hebben we Rusland niet allang geschorst als lid van de Raad van Europa. Het verbreken van de verbonden met de zustersteden lijkt me geen slimme zet. Dat is uitgerekend het niveau waarop je heel lokaal iets kunt bereiken, maar op het niveau van regeringen en de EU vind ik dat dit aan de orde gesteld moet worden. Maar ja, Rusland heeft gas, Rusland heeft een grote mond en wij praten met dubbele tong. Wat ik zeg, Rusland had allang geschorst moeten zijn. De Raad van Europa is opgericht voor de bescherming van de mensenrechten. Wat doet dat met de geloofwaardigheid van de Raad? Ik vind dat heel kwalijk en ik vind dat ook Nederland daar meer kan doen en dan bedoel ik niet heel beleefd aan meneer Poetin vragen of hij alsjeblieft niet zo onaardig wil zijn.'

Klik hieronder om het volledige artikel te lezen:

Tekst: Martijn Kamphorst