Empathie versus kennis
De afgelopen jaren zijn tal van initiatieven genomen en projecten uitgevoerd om acceptatie van lesbische vrouwen, homomannen, biseksuelen en transgenders (LHBT’s) te vergroten. Voorbeelden zijn theaterstukken en films op school, spelletjes in verzorgingstehuizen en dialoogbijeenkomsten in buurthuizen.

Voor het Europese onderzoeksproject ‘Do the right thing’ zijn deze werkwijzen getoetst aan de wetenschappelijke kennis hierover en is nagegaan in hoeverre ze plausibel zijn. Er is gefocust op vier werkwijzen: theater en film, raadspelletjes, kennisoverdracht en dialoogbijeenkomsten. De eerste werkwijze, film en theater, komt het meest positief naar voren. Het gaat om films en theaterstukken die het voor elkaar krijgen empathie voor homoseksuele karakters te wekken bij de heteroseksuele kijker. Ze laten de moeilijke situaties zien waarin de personages terecht komen omdat zij uitgesloten, gepest of gediscrimineerd worden of omdat hun homoseksualiteit niet (volledig) wordt geaccepteerd. Onderzoeker Hanneke Felten: 'Inspelen op empathie, op het gevoel van mensen, roept minder weerstand op dan kennisoverdracht. Je komt minder snel terecht in een discussie en meningen, maar brengt de thematiek dichtbij mensen.'

Soms schadelijk
Aandacht besteden aan homoseksualiteit of LHBT betekent niet automatisch dat dit acceptatie bevordert. De onderzoekers concluderen dat de ene werkwijze duidelijk meer kans van slagen heeft dan de andere en dat soms een werkwijze de acceptatie zelfs kan verminderen. Felten: ‘We zijn vaak blij als er al aandacht wordt besteed aan homoseksualiteit of LHBT. Maar ‘baat het niet dan schaadt het niet’ gaat niet op waar het gaat om LHBT-acceptatie. Het bespreekbaar maken van homoseksualiteit bijvoorbeeld in een buurthuis of klas kan slecht uitpakken als er ook negatieve meningen te horen zijn: ook die meningen hebben invloed en kunnen de acceptatie verminderen bij mensen die eerder positief waren.’ De onderzoekers pleiten er daarom voor om heel gericht te werken aan acceptatiebevordering en minder in te zetten op het bespreekbaar maken van homoseksualiteit.

Kwaliteitsverbetering
Voor interventieontwikkelaars en beleidsmakers bieden de resultaten concrete handvatten om verder in te zetten op kwaliteitsverbetering. Saskia Keuzenkamp, manager effectiviteit bij Movisie en bijzonder hoogleraar bij de VU: 'Als kennisinstituut gaan we hier zelf uiteraard ook actief mee aan de slag. We zien het als onze verantwoordelijkheid om onze adviezen, cursussen en handreikingen te optimaliseren op basis van de resultaten. We willen beleidsmakers en interventie-ontwikkelaars stimuleren om hetzelfde te doen.' Do the right thingHet onderzoeksproject ‘Do the right thing’ is gefinancierd vanuit het Progress programma van de Europese Commissie. Het volledige rapport is te downloaden via www.movisie.nl/publicaties.

Queer picks
Uit het rapport van Movisie blijkt dus dat methoden waarbij kijkers zich kunnen inleven in filmpersonages, wel vruchtbaar zijn. Met onze rubriek Queer Cinema staan we eens in de zoveel tijd stil bij een intrigerende, spraakmakende of luchtige LHBT-film. Een volledig overzicht vind je hier.