‘Kijk verder dan het papiertje’
Naud (25) uit Overijssel kwam vorig jaar voor het eerst voor zijn intakegesprek bij de genderpoli en heeft nu, een jaar later, het groene licht gekregen voor zijn transitie. ‘Ik wist het al voor mijn tiende. Voor mijn vijftiende probeerde ik het te vertellen aan een hulpverlener, maar die zei dat het niet kon. Het lag gewoon totaal niet in zijn straatje.’ Dat bleek zo’n tegenslag voor Naud, dat hij er jaren niks meer over durfde te zeggen. Tot vorig jaar dus. ‘Het was even een schok voor mijn moeder, maar nu accepteert iedereen het gelukkig prima.’

Door de problemen werd Naud afgekeurd om te werken. ‘Op mijn dagbesteding weten ze niet dat ik transgender ben. Als ik straks begin met hormonen moet ik misschien een en ander uitleggen.’ In zijn dagelijks leven kampt hij niet met grote problemen of negatieve reacties, maar wel met veel onwetendheid. ‘Heel veel mensen snappen het niet. Ze vragen waarom ik er nu pas mee kom. Ik leg dan uit dat ik het gevoel al langer heb, maar het is gigantisch moeilijk om ervoor uit te komen.’

'Hij bleef me aanspreken met “mevrouw”'

‘Ik kom wel dingen tegen die ik niet vind kunnen. Het zit hem dan vooral in de benadering, bijvoorbeeld in ziekenhuizen. Gisteren nog, bijvoorbeeld, had ik mijn dexa-scan [voor botdichtheid – red.]. Hoewel de man die me de scan gaf wist dat ik transgender was, bleef hij me aanspreken met “mevrouw” en “meisje”. Bij die scan komen natuurlijk veel transgenders. Als je weet van iemand dat hij transgender is, dan moet je diegene niet aanspreken als het andere geslacht. Dan moet je verder kijken dan het papiertje of ponsplaatje waarop staat dat je als vrouw geboren bent, maar gewoon naar de persoon die voor je staat.’

Gebrek aan rolmodellen
Voor Jackson (38) zorgde een gebrek aan rolmodellen dat hij heel lang zelf niet doorhad dat hij transgender is. ‘Het kwartje viel heel lang niet.’ Pas toen hij een film keek waarin hij heel veel van zichzelf herkende ging het balletje rollen. ‘Er kwamen gevoelens naar boven waarvan ik niet wist wat ik ermee moest. Een heel leeg gevoel. Mijn therapeut zei toen uiteindelijk: jij bent een hetero man. Als ik wel rolmodellen had gehad, was ik er eerder bij geweest.’

'Ik word er schijtziek van dat het alleen over transvrouwen gaat'

De laatste tijd lijkt de interesse in het onderwerp trans toegenomen in de mainstream media. Caitlyn Jenner en Laverne Cox staan flink in de schijnwerpers. ‘Ik word er schijtziek van dat het alleen over transvrouwen gaat’, zegt Jackson. ‘Of ze komen wel op tv, maar we weten het niet. Transvrouwen zijn gewoon al langer bekend bij het grotere publiek. Ze worden vaak als lustobject gezien, kijk maar eens op Google. Tegelijk hebben ze ook vaker last van discriminatie, omdat ze vaak meer zichtbaar zijn. Transmannen gaan van fijn naar grof, dat is makkelijker en het valt minder op.’

In de hoop dat hij voor anderen het gebrek aan rolmodellen kan wegnemen, is Jackson ambassadeur geworden van Trans United. ‘Ik heb me laten vertellen dat ik voor sommigen een rolmodel ben. Natuurlijk vind ik het leuk dat mensen tegen me op kijken, maar het belangrijkste vind ik dat ik mensen kan helpen door mijn ervaringen te delen. Het geeft me een fijn gevoel dat ik kan helpen, omdat ik zelf geen hulp heb gehad. Ik heb zelfs een keer een brief uit Schotland gehad van iemand die vroeg om hulp.’

‘Of ik man ben of niet, ik blijf mezelf’
Liandro
(19) was er vroeg bij. Op zijn veertiende kwam hij tijdens een spreekbeurt uit de kast als bi en eerder dit jaar maakte hij het grote nieuws bekend: hij is transman. Hij komt uit een heel ruimdenkende familie, dus het vormde geen probleem. ‘Rond mijn twaalfde begon het op te vallen dat ik me met jongensdingen bezighield. Mijn familie wist het dus al. Af en toe komen er vragen. Ik vind het niet vervelend als mensen iets willen weten. Ik ben heel erg open en eerlijk. Ze tonen dan juist respect door vragen te stellen.’

'Die vrouwelijke periode hoort ook bij mij'

Ook voor Liandro vormen zijn omgeving en de mensen om hem heen niet zijn grootste uitdaging. ‘Mijn lichaam is nu mijn grootste confrontatie. Ik begin in januari met hormonen en dan ga ik ook naar een plastisch chirurg. Het is toch een grote operatie, maar het voelt ook erg bevrijdend.’ Toch wil Liandro niet verbergen dat hij ooit een vrouw was. ‘Ik heb een periode gehad dat ik er best vrouwelijk uit zag en daar ben ik ook trots op. Als ik op mezelf ga wonen ga ik de foto’s van toen inlijsten. Ik vind dat je dat niet moet vergeten. Zo ben ik. Die periode hoort er ook bij. En ik kan ook niks verbergen, nu niet en over tien jaar ook niet. Je moet me maar accepteren zoals ik ben. Of ik nou over tien jaar een man ben of wat dan ook, ik blijf gewoon mezelf.’  

Transgender Gedenkdag
Voor alle drie de mannen is Transgender Gedenkdag belangrijk. ‘Je weet dat de wereld aan je denkt’, zegt Naud. ‘Dat je niet weggeschoven wordt en er niet alleen voor staat. Wij zijn ook gewoon mensen. We zijn niet anders dan anderen. Daar loopt het nu wel eens op vast. Mensen denken al snel dat je anders bent.’ Jackson: ‘Het is belangrijk dat mensen bewust zijn van wat er in de wereld gebeurt. Op mijn eerste Transgender Gedenkdag hoorde ik het verhaal van een 13-jarig transmeisje dat vermoord was. Het heeft me zo erg aangegrepen dat ik de hele avond heb gehuild. Hoe kan dat nou?’

Liandro heeft een duidelijke boodschap voor de dag: ‘Ik vind dat we wel wat meer respect mogen krijgen. Natuurlijk is het lastig te begrijpen voor mensen als je van man naar vrouw gaat of andersom. Maar het is wat het is. Als je weet dat iemand transgender is, dan hoor je die persoon aan te spreken als man, met “hij” en “hem”. Ik begrijp wel dat het moeite kost, maar toch, doe het.’

Tekst: Tom Haines