En toch was het een historische Pride. De organisatie steeg boven zichzelf uit in de manier waarop ze de situatie van begin tot eind hebben opgepakt, gestuurd en gecommuniceerd.

Misschien onbekend voor velen van jullie, maar ik voelde hier en daar de geest van de Gezipark-opstand: de demonstraties drie jaar geleden in Istanbul waar vele honderdduizenden Turkse jongeren van verschillende gezindten dagenlang zij aan zij demonstreerden tegen bouwplannen van de regering en de beknotting van vrijheden in Turkije. Met heel veel humor en creativiteit, slimme en snelle reacties via social media en een niet te ontkennen gevoel van binding en het moreel gelijk van de demonstranten, werd heel strategisch de strijd aangegaan met een intolerante, conservatieve en autoritaire overheid.

'Ze zijn bang voor ons, en gelijk hebben ze'

Wij verspreiden ons
De organisatie veranderde de veelgebruikte hashtag #orgutleniyoruz (we organiseren ons) voor de Pride één dag in #dagiliyoruz (we verspreiden ons) en kwam met de briljante zet om het gevreesde en bij voorbaat verboden Pride-persbericht via internet in verschillende talen te verspreiden. De tekst luidde als volgt: ‘Ze zijn bang voor ons, en gelijk hebben ze, want we worden sterker, organiseren ons, verspreiden ons en lezen overal, op balkons, in cafés, in zijstraten, waar dan ook ons persbericht! (...) Iedere keer dat wij vrijen, ontketenen we een revolutie, want we zijn hier en jullie hebben dat te accepteren! We zijn overal en we blijven! Hoe meer jullie ons verbieden, hoe strijdbaarder we zullen zijn, want de liefde zal overwinnen.’

Die boodschap is nooit eerder zo veel gelezen of gehoord. Overal waar meer dan tien mensen zich verzamelden, kwam prompt de politie de menigte uit elkaar jagen. Vervolgens dook echter direct elders een nieuwe groep op. Het was fantastisch! Het succes van de Pride werd heel slim losgekoppeld van de strijd om het Taksimplein. De Pride werd ongrijpbaar voor de overheid en zichtbaarder voor iedereen!

'Een confrontatie met de politie was onvermijdelijk'

Negeren kan niet meer
Om veiligheidsreden mocht de mars niet doorgaan van de gouverneur (zoek hem maar 
niet op, het is echt een typetje). Dit werd zelfs officieel gemeld op een overheidswebsite. Voor het eerst maakte de overheid melding van het bestaan van Turkse LHBT’s met een eis voor gelijke rechten, op een officiële website! Negeren kan niet meer. We exist!

Natuurlijk was het fijner geweest als er geen verbod was geweest en als duizenden mensen weer gewoon de Pride-week met de mars konden afsluiten, maar Turkije is in de laatste jaren snel veranderd. Mensen staan allemaal ideologisch/religieus tegenover elkaar, terwijl het gaat om een strijd om de macht in het land. Er gaan regelmatig bommen af in de regio, het vluchtelingenprobleem in het land is overal zichtbaar en voelbaar en er is een democratisch gekozen Sultan die graag vooral gerespecteerd wil worden en vindt dat mensen gewoon naar hem moeten luisteren en niet zo flauw moeten doen. Daarbovenop werd de pride bedreigd door vage nationalistische clubs die zeiden de Turkse eer en waarden te willen bewaken en de activiteiten koste wat kost tegen te zullen houden. Om het af te maken was er ook nog het gevaar van een mogelijke bomaanslag vanuit IS hoek, daags na het drama in Orlando. Kortom, het leek erop dat een confrontatie tussen LHBT’s en de politie onvermijdelijk was.

Bospurus Pride
Tot dit jaar berichtten de Turkse media alleen maar achteraf over de Pride met slechts een voorzichtig uitgekozen foto waar alle clichés van afspatten en een standaard tekst in de trant van: ‘Erg gekleurde taferelen vandaag rond Taksim, waar LHBT’s in festivalstemming liepen voor gelijke rechten’. Punt. Dat was dit jaar dus wel anders. Wekenlang media-aandacht en internationale steun voor een zichtbare en steeds invloedrijkere groep die strijdt voor gelijke rechten. Dit was het beeld! Er waren enkele arrestaties, maar velen in het land bekritiseerden de overheid vanwege het verbod dat ongrondwettelijk was, vanwege het niet optreden van de overheid tegen vage types die openlijk mensen bedreigen. Natuurlijk zijn ze bang voor ons met onze humor, muziek, regenboogvlaggen en straatfeesten. Daar is niets eervols aan!

Er is gefeest op verschillende locaties en er was dit jaar een prideboot op de Bosporus, met activisten en internationale gasten. Ja, één boot, maar wel de eerste, dit kan uitgroeien tot de Bosporus Pride. De Canal Parade en Amsterdam kunnen wat dat betreft nog een grote inspiratiebron en partner worden. De steun is er al overigens. Wethouder Kukenheim, gemeenteraadsleden en adviseurs van D66, PvdA en GroenLinks waren aanwezig In Istanbul en dat werd bijzonder gewaardeerd door de Pride-organiatie. Ik zie dat graag, Amsterdam in Istanbul en andersom!

Serdar Manavoglu (politicoloog) werkt als programmeur bij Paradiso, produceert de feesten Pink Istanbul (in Amsterdam) en Pink Amsterdam (in Istanbul) en was medeorganisator van de Turkse Boot die in 2012 deelnam aan de Canal Parade in Amsterdam.