'Er is weinig dat ik nog serieus kan nemen, laat staan mezelf'

‘Tijd is het enige wat ik nu nog heb’, begint de inmiddels 74-jarige fotograaf-model-pornoacteur. ‘Je moet je realiseren dat ik een gek gevoel voor humor heb. Er is weinig dat ik nog echt serieus kan nemen, laat staan mezelf. Ik was enthousiast toen ik hoorde dat een galerie in Amsterdam interesse had in mijn werk, maar ik zei ook meteen dat ik niet meer wilde reizen. Daar ben ik te oud voor.’ In de Go Gallery stelt Peter Berlin zwart-witfoto’s tentoon die eerder in New York en San Francisco te zien waren. Wat hij ervan verwacht? ‘Ik heb in mijn hele leven van niets verwachtingen gehad, nu ook niet. Ik hoop dat mensen de foto’s die ik heb geselecteerd kunnen waarderen. Het idee is simpel. Mijn werk is altijd hetzelfde: sinds de jaren 70 maak ik foto’s van mezelf.’

Peter Berlin, ‘natuurlijk niet mijn echte naam’, groeide op in Berlijn, maar reisde als jonge jongen Europa door. ‘Mijn vrienden en ik pakten een auto en reden naar Amsterdam. Dan gingen we naar de bars en de badhuizen. In Amsterdam vond ik het Vondelpark. Ik genoot van het buiten cruisen. Dat was op dat moment mijn enige doel in het leven: een beurt krijgen.’ Toch liet hij zich voor zijn werk niet inspireren door het Vondelpark of überhaupt door de levendige gayscene van Amsterdam in de jaren 70. ‘Ik ben nog nooit door iets geïnspireerd.’

'Homo-zijn en homoseks waren in strijd met de wet, maar dat hield ons niet tegen'

Europa bleek te klein voor Peter, hoewel hij weemoedig terugblikt naar het continent waar hij werd geboren. ‘Ik heb me daar altijd vrij gevoeld. Amsterdam, maar vooral Berlijn was het toppunt van vrijheid. Als ik nu terugkijk, kan ik niet geloven hoe goed het was’, vertelt Peter. ‘Homo-zijn en homoseks waren in strijd met de wet, maar dat hield ons niet tegen. Het betekende hoogstens dat we af en toe moesten rennen voor de politie als we aan het cruisen waren in het park. Ik heb daar nooit meegemaakt wat ik hier nu in Amerika zie: mensen die opgroeien in een discriminerende omgeving.’‘Na school werd ik aangemoedigd een vak te kiezen, maar ik wist nooit wat. Ik ben blij dat ik foto’s van mezelf maakte, want zo begon Peter Berlin. Net als al die mensen die nu een selfie maken op hun telefoon, heb ik mezelf nooit een fotograaf genoemd. Als ik een leuke nacht had, bijvoorbeeld in Berlijn of Amsterdam, kwam ik ’s ochtends thuis en nam ik een zelfportret. Je bent jong en je vindt jezelf leuk. Mezelf erotisch aankleden maakte het nog interessanter. Ik dacht nooit: ooit wil ik een sekssymbool of fotograaf worden. Ik voel me nog steeds gewoon iemand met een camera en een statief die een foto maakte. Als ik de apparatuur van nu had gehad, waren de foto’s beter geweest en had ik er meer gemaakt. Maar ik zou ook meer concurrentie hebben gehad.’

'Ik vraag me weleens af: waarom ben ik nog relevant?'

In de wereld van snelle selfies en internetporno zou je denken dat een naam als Peter Berlin weer uit het collectief geheugen verdwijnt. Toch blijven zijn foto’s in trek, met tentoonstellingen over de hele wereld: ‘Ik ben hier zelf nog het meest verrast om is. Mijn naam is nog steeds bekend en mensen kennen mijn imago. Het zijn natuurlijk mooie foto’s, dat is een gegeven. Maar met alle mogelijkheden die je nu hebt, vraag ik me af: waarom ben ik nog relevant? Mijn foto’s zijn nu 50 jaar oud.’

‘In tegenstelling tot mijn goede vriend Mapplethorpe, pak ik nooit iets professioneel aan. Ik ben noch fotograaf, noch ontwerper of model. Zodra ik uit huis stapte, was ik Peter Berlin. Hij was een icoon, een mannelijke Marilyn Monroe of Brigitte Bardot. Als mensen aan Peter Berlin denken, zien ze niet alleen een naakt persoon, maar een man met een sterk imago. Wie is de moderne tegenhanger van Peter Berlin? Ik zie nu wel eens de ‘sexiest man of the year’ op een cover van een blad, maar er is niet één naam, geen duidelijk icoon. Er is niemand die er zo uitsteekt als Peter Berlin en Marilyn Monroe.’

'Ik was er vroeger juist van overtuigd dat dingen alleen maar beter zouden worden'

De reden van het ontbreken van een mannelijk seksicoon is volgens Peter duidelijk: ‘Iets wat ik van mijn leven niet had verwacht: de tijd gaat terug. Toen ik Peter Berlin was en genoot van het cruisen bij het Colosseum in Rome dacht ik: wat is dit goed!. Ik was overtuigd dat dingen alleen maar beter zouden worden. En toen ging het achteruit. We hebben nu met Trump te maken. De republikeinen willen pornografie weer verbieden, dat waar ik groot mee ben geworden. Tijdschriften of kranten van nu kunnen niet eens mijn foto’s meer publiceren. Dan moeten ze er een heel grote zwarte stip op plakken. De natuur wordt beperkt. Mensen leven als niet-seksuele personen, pikken mogen niet getoond worden. Het resultaat is dat mannen hun frustratie op andere mensen botvieren. We wonen nu in een verschrikkelijke wereld met al die moorden en aanslagen. Ik kan het niet geloven.’Kritiek op zijn werk komt niet alleen uit conservatieve Amerikaanse hoek. ‘Het is ook de gayscene zelf die preuts is. Toen ik Peter Berlin was, kreeg ik zoveel negatieve reacties vanuit de gemeenschap. Ik wilde daar geen actief lid van zijn, ik was een loner. De gays kunnen net zo discrimineren als de republikeinen. Ik leerde pas later dat ik met mijn foto’s toch een rol had gespeeld in de beweging.’

'Ik vind het jammer dat ik geen discipline heb om mijn memoires te schrijven, het is een waanzinnig verhaal'

‘Mensen willen nog steeds een selfie met mij, met Peter Berlin. Hij is er alleen al zo’n 20 jaar niet meer. Peter Berlin has left the building. Wat over is, is niet Peter Berlin, maar zijn maker. Alleen de bevroren beelden van die tijd en dat alter ego zijn nu over. Het is fascinerend. Mijn hele leven is fascinerend en ik vind het jammer dat ik geen discipline heb om mijn memoires te schrijven. Het is een waanzinnig verhaal. Er zijn veel pornosterren, dansers en fotografen, maar er is maar één Peter Berlin. Ik ben echt uniek. Het zou best kunnen dat er nog zo’n icoon ontstaat, maar ik denk niet dat ik dat in mijn leven nog zal meemaken.’

Meer werk van Peter Berlin bewonderen? Bij Go Gallery in Amsterdam is t/m 27 augustus een expositie te zien.

In 'Uit de kunst' zetten we bijzondere kunstenaars in de spotlight. Ben jij een getalenteerd fotograaf, beeldhouwer, tekenaar, schilder of bijvoorbeeld breier? Laat het ons weten via redactie@winq.nl.

Beeld: Peter Berlin