Voor COC Haaglanden was ik op een middelbare school, waar we in onze gastles spraken over pesten. De gymleraar hield een uurtje toezicht op de klas. Na de les spraken we deze nog even met hem door, waarbij hij zei: ‘Maar ja, als je heel opvallend gay gaat doen, moet je ook niet gek opkijken als je dan wordt gepest’. Zo’n uitspraak zegt veel over de sfeer op een school. Het slachtoffer moet zijn volstrekt onschuldige gedrag maar aanpassen en de daders hoeven niets te veranderen. Omgekeerde logica. Ik denk dat die docent zichzelf nog als progressief ziet ook, want tot op zekere hoogte voelt dit voor hem als tolerantie en een praktische oplossing. Maar jezelf mogen zijn is toch niet iets waar je allemaal voorwaarden aan zou moeten verbinden?

‘De meerderheid accepteert je pas als ze het eerst nog even over de voorwaarden mogen hebben’

Mijn opperheldin is Panti Bliss, een dragqueen en activiste die in Ierland vorig jaar het boegbeeld werd van gelijke huwelijksrechten. Gewapend met lipstick, stiletto’s en een blonde pruik, schudde ze mensen wakker en bereikte haar doel juist door niet onzichtbaar te zijn en ‘normaal’ te blijven. In een van haar vlijmscherpe speeches legde ze uit hoe de maatschappij altijd lijkt te willen onderhandelen voordat je gelijke rechten verdient. De meerderheid accepteert je pas als ze het eerst nog even over de voorwaarden mogen hebben. Er is een soort beschermende sociale bubbel: pas als je hieraan voldoet kun je je veilig voelen. Maar diezelfde kring van mensen bepaalt ook de voorwaarden voor haar leden. Pas als je je zo onopvallend en hetero als mogelijk gedraagt mag je deelgenoot van die veiligheid zijn. En het liefst ben je dankbaar en comfortabel onder deze voorwaarden, een norm waar de heteroseksuele meerderheid van jongs af aan al zonder veel moeite aan voldoet. 

Het resultaat is een omgeving waarin je jezelf, om je veilig en geaccepteerd te voelen, constant kleiner en stiller maakt. De diversiteit van de LHBT+-gemeenschap wordt daardoor alleen maar kleiner. Dat is ook de sfeer waarin veel leerlingen hun acceptatie inrichten: voorwaardelijk. Zo gek is dat niet, pubers zijn standaard heel erg bezig met ‘erbij horen’ en verwachten dat ook van elkaar.

Tegelijk hebben scholieren een enorme overschatting van het aantal homoseksuelen in de wereld (‘je ziet ze echt overal!’) en denken ze vaak dat alle homo’s heel extravagant zijn. Het is voor de hand liggend om dat in gastlessen te nuanceren naar het argument dat de meeste homo’s ‘juist heel normale mensen zijn’. Maar wat heeft die jongen van 14 jaar daaraan, die graag z’n nagels lakt of ‘s avonds de danspasjes van Katy Perry uit z’n hoofd leert? De jongen die dat allemaal wegstopt om maar niet uitgesloten te worden?

‘Kon ik May Day, Valentijn de Hingh of Ellie Lust maar vragen om door de school te paraderen'

Liever heb ik het over het brede spectrum waaruit onze gemeenschap bestaat en dat iedereen in de maatschappij, ongeacht geslacht, geaardheid, afkomst, religie of andere achtergrond, evenveel recht heeft op een plek op de school. Daarnaast vraag ik leerlingen of ze ‘normaal’ eens kunnen definiëren, zónder ‘abnormale’ voorbeelden te noemen. Wat is normaal dan? Wijs eens een volledig normaal persoon aan? En hoe zou de school eruitzien als iedereen zo normaal is? Dan pas worden ze wakker.

Toch heb ik er zelf ook een rol in, vrees ik. Als wij met COC Haaglanden een les komen geven, wordt toch eigenlijk verwacht dat we de invaldocent spelen. Die zakelijke norm, waarin zelfs kleurige sneakers al een beetje uit de toon vallen, geldt ongeschreven ook voor de gastdocent. Zo extravagant ben ik dan ook weer niet en vaak wordt bij wijze van compliment opgemerkt dat leerlingen 'het niet meteen aan mij zien'. 

Daarom zou ik graag May Day, Valentijn de Hingh of Ellie Lust vragen om door de school een parade te houden. Maar zo werkt het helaas niet. Misschien moet ik zelf toch een beetje meer Panti Bliss zijn: radicaal en met rechte rug je ‘anders zijn’ tonen. Dus houd ik mijn piercings in, trek af en toe mijn favoriete, zuurstokroze Versace-schoenen aan en praat met leerlingen over wie ik ben en waar ik van houd. Het begin is er.

Meer lezen of zelf interesse om voorlichter te worden? Neem eens een kijkje op de Facebook-pagina van Voorlichting COC Haaglanden.