‘Eigenlijk heb ik een modeopleiding gedaan en daarna heb ik zo’n tien jaar in de reclamewereld gewerkt. Alles veranderde toen ik in 1986 geïnfecteerd raakte met het hiv-virus. Ik was enorm ziek en lag op de aids-afdeling. Ik was begonnen met afbouwen en afscheid nemen, toen ik mee kon doen aan een nieuwe trial van de combinatietherapie. Dankzij die medicijnen kreeg ik mijn leven terug en vroeg ik me af wat ik moest gaan doen.’ Met een 'we-zien-wel'-instelling schreef ze zich in voor de fotoacademie in Amsterdam, waar Marjoleins fascinatie voor portretten meteen duidelijk werd. ‘Je begint met alle disciplines, maar ik vind het gewoon heel interessant om contact met mensen te hebben. Ik kwam er al snel achter dat iedereen een mooi verhaal heeft.’

Marjolein Annegarn (Foto: Marjo Nauta)

‘Fotomodellen boeien me totaal niet. Alleen maar mooie mensen vastleggen is echt niks voor mij. Een perfect model is voor mij iemand met een sprekende kop, al vind ik stiekem elk gezicht wel boeiend. Om een goed portret te maken moet je echt een connectie hebben met je model. Een goede camera of techniek zijn echt ondergeschikt. Het gaat erom dat je naar boven kunt halen wat een persoon uniek maakt. Schoonheid vind ik niet zo belangrijk.’

'Ik heb niet alleen hippe, blanke Amsterdammers vastgelegd'

‘Mijn werk gaat op de een of andere manier altijd over mensen die een verandering of een groot moment in hun leven hebben gehad. Bij mijn serie over Indische Nederlanders is dat het moment dat ze uit Nederlands-Indië weg moesten, bij de serie over hiv-patiënten, Posit-hiv, het moment dat ze geïnfecteerd raakten. En bij het project Jong & Gay gaat het om de realisatie dat ze anders zijn en dat ze daarmee moeten dealen.’

Centrale vraag van Jong & Gay is: ‘Hoe is het om anno nu uit de kast te komen?’ ‘Een 17-jarige jongen interviewde mij voor zijn profielwerkstuk over hiv. Hij was duidelijk gay, we hadden een leuk gesprek en dus vroeg ik hem hoe zijn coming-out was gegaan. Ik heb veel gay vrienden van mijn eigen leeftijd, maar ik merkte dat ik veel voor deze jongen zelf al invulde. Hij komt uit een open gezin, dus ging ik er heel bevooroordeeld vanuit dat hij probleemloos uit de kast was gekomen. Zijn verhaal verraste me: hij wist dat zijn familie het oké zou vinden, maar hij zat er zélf heel erg mee. Hij wilde vroeger zo graag gewoon “normaal” zijn. Hij had er vaak om gehuild. Ik ontdekte dat wordt onderschat wat zoiets betekent op die leeftijd. Als zelfs ik, met al mijn gay vrienden, er geen beeld van heb hoe ingewikkeld het eigenlijk is.’

Voor Jong & Gay maakte Marjolein portretten van 27 jongeren in de leeftijd van 14 tot 19. Eerst een klassiek portret in een fotostudio en daarna in hun eigen omgeving: thuis en soms met vrienden. ‘In de tentoonstelling zie je ook foto’s van hun eigen telefoon. Ik wilde zo ook hun blik op de wereld laten zien. Het moest bovendien een diverse groep jongeren worden, niet alleen hippe, blanke Amsterdammers. Dus ik heb via Jong & Out en de Hangout 010 oproepjes geplaats. Allochtone jongeren vinden was moeilijk, maar dat is gelukkig wel gelukt. Die verhalen zijn heftiger: jaren-50-praktijken als uit huis gezet worden of naar een psychiater gestuurd worden om te worden genezen. Maar de tentoonstelling is zeker niet alleen kommer en kwel. Er zitten ook jongeren tussen die vanaf hun twaalfde al heel open zijn over hun geaardheid.’

'De worsteling met hun identiteit heeft alle geportretteerden veel gebracht'

‘Eigenlijk hebben alle verhalen die ik heb gehoord me ontzettend ontroerd. Het ene verhaal is natuurlijk wat interessanter dan het ander. Ook als de coming-out makkelijk verliep, is er nog genoeg te vertellen. Zo was er een meisje dat het heel fijn vond om te provoceren, maar iedereen in haar omgeving had geen probleem met haar geaardheid. Haar vader wilde bijvoorbeeld samen vrouwen kijken. Vond ze vreselijk. Op de middelbare school probeerde ze toen de boel op stelten te zetten door op een dag in de kleedkamer bij gym heel hard: “ik ben lesbisch!” te roepen.’

‘Het fijnste aan alle verhalen in Jong & Gay vind ik dat iedereen praat over het verleden. Ze zijn nu allemaal door het coming-outproces heen. Twee deelnemers hebben zelfs over zelfmoord nagedacht. Nu zeggen ze dat ze heel blij zijn, gelukkig zijn met hun vriendje. Ze vragen zich af waarom ze er ooit zo’n probleem van hebben gemaakt. Het is duidelijk een fase waar je als jonge homo of lesbo doorheen moet. Zij zijn er sterker uitgekomen, bijzonderder en met een leuke vriendenkring. De worsteling heeft ze allemaal veel gebracht en ze zijn er door gegroeid.’

Marjolein Annegarns tentoonstelling Jong & Gay opent 13 juli om 17.00 uur in OBA Javaplein in Amsterdam. Na een korte toespraak door Martin Berendse (directeur OBA) zal Marjolein haar project toelichten. De opening en de expositie zijn gratis. Op haar website kun je meer projecten van Marjolein vinden.

In 'Uit de kunst' zetten we bijzondere kunstenaars in de spotlight. Ben jij een getalenteerd fotograaf, beeldhouwer, tekenaar, schilder of bijvoorbeeld breier? Laat het ons weten via redactie@winq.nl.