De rechter heeft het er maar moeilijk mee. Een agent uitschelden voor homo, kan dat? In feite is homo geen scheldwoord. Maar als je het tegen een agent schreeuwt nadat je een boete hebt gekregen of omdat je indruk wilt maken op je dronken vrienden, ligt dat toch anders. 

Door op school vaak te schelden met ‘homo!’ wordt de zelfacceptatie en coming-out van de leerling die nog in de kast zit heel moeilijk. Het voelt dan als iets fouts, waarvoor anderen je apart kunnen zetten, of erger. Die leerling wil per se niet dat zijn, waar iedereen mee scheldt. Homojongeren doen tot vijf keer vaker een zelfmoordpoging dan hun klasgenoten. En de helft van de leerlingen wil niet naast een homo zitten of vriendschap met hem sluiten. Schelden met ‘homo’ of ‘faggot’ of ‘gay’ draagt bij aan die sfeer van schaamte. Maar scholieren ontkennen vaak hun verantwoordelijkheid als het op schelden aankomt en onderschatten zo de gevolgen. Daarom nu: een overzichtje van de meest gehoorde argumenten, met een weerwoord.

‘We hebben het nooit tegen een homo zelf.’
In iedere schoolklas, op iedere school, zullen leerlingen zijn die twijfelen over hun geaardheid. Wat is je boodschap naar deze klasgenoot die dat aanhoort, als je elkaar dagelijks voor ‘homo’ uitscheldt? Die houdt zijn mond liever, bang dat het schelden ineens direct op hem afkomt. Hetzelfde geldt voor je collega’s, vriendengroep of de jaarlijkse familiedag. Neem niet te snel aan dat je woorden niet aankomen bij degene die ze treffen. Je schept daarmee een sfeer waarin homo’s minderwaardig zijn, ook al was dat misschien niet je bedoeling.

‘Maar ik behandel homo’s altijd met respect.’
Is schelden met ‘homo!’ een uiting van respect? Ook al is je intentie niet negatief, de impact telt hier zwaarder. Respect tonen is niet alleen een gedachte, maar laat je ook in je gedrag zien.

‘Homo’s moeten niet zo moeilijk doen. Het is maar een woord.’
Oké. ‘Kanker’ is ook maar een woord. Ook niet heel acceptabel om te roepen, toch?

‘Homo’ is een neutraal woord.’
‘Wasverzachter’ is een neutraal woord. Ooit iemand uitgescholden voor ‘Zwitserland’ of ‘PH-waarde’? Niet echt indrukwekkend, hè? Het feit dat je iemands identiteit gebruikt en bespot, maakt het een heel krachtig woord. Maar die kracht kan ook pijn doen.

‘Homo’s noemen zichzelf of elkaar soms ook “homo” of “rare nicht”.’
Een artistieke vrouw met paars haar, vilten gewaden en rode stippenschoentjes die zichzelf spottend ‘een gek wijf’ noemt, zit niet op jouw opmerking ‘wat ben jij een gek wijf’ te wachten. Ik zou het niet eens durven. Een zwarte rapper die het in zijn muziek heeft over ‘niggers’ zou ik toch echt niet aanspreken met ‘nigger’. Zelfspot of een geuzennaam is echt iets heel anders dan het recht iemand zo te noemen. Context is belangrijk. 

‘Ik ken/ben een homo die het niet erg vindt’
Fantastisch! Maar nog lang niet iedereen heeft zo’n dikke huid op kunnen bouwen. En dat proces gun je elkaar ook weer niet.

Toch dien ik leerlingen die de fout in gaan niet altijd van scherpe repliek. Voor je het weet beland je in een zinloze welles-nietesdiscussie. Veel zinvoller is het mijn eigen verhaal te doen voor de klas, over hoe het voor mij was op school. Dat was best eenzaam. Heel eenzaam. En angstig. Want stel je voor dat ze precies dat ontdekten aan mij, waar zo’n negatieve sfeer om hing… Dat maakte me gestrest en heel voorzichtig. Mijn schooltijd was niet altijd leuk en ik heb soms nare herinneringen aan mijn klasgenoten. En als ik dat vertel aan de klassen, zijn die ineens muisstil.

Nadat ik dit vertelde op een middelbare school, nam een leerling van zo’n 15 jaar oud het woord. Hij zei: ‘Eigenlijk vind ik dat we met z’n allen moeten afspreken niet meer met “homo” te schelden.’ Helemaal uit zichzelf. Misschien is dat ook wel de kracht van onze lessen. Je kunt fantastisch werk verrichten met beleid, met zichtbaarheid in de media of met roze evenementen. Maar door kennis te maken met elkaars verhalen, kom je nog dichter bij elkaar.

Meer lezen of zelf interesse om voorlichter te worden? Neem eens een kijkje op de Facebook-pagina van Voorlichting COC Haaglanden.