Richard de derde is een van de meest verguisde karakters in de toneelgeschiedenis. Ten onrechte, zeg jij. Tijd om dit misverstand voor eens en voor altijd recht te zetten.
‘De geschiedenis is heel anders, maar het verhaal van Shakespeare is voor velen de realiteit geworden.’

Vertel de mensen thuis even in een notendop de plot van het stuk van Shakespeare.
‘Koning Richard III is een slecht man, geniet daarvan, belooft dat hij iedereen naar de kroon zal steken, doet-ie ook. En als hij eenmaal koning is, wordt hij zelf ook nog eens vermoord. Het is een heel vlak, nietszeggend karakter. Je komt er niet achter waarom hij is zoals hij is. Er is geen diepere psychologische laag. Voor Shakespeare was het geloof ik meer een onderzoek naar hoe macht kan corrumperen. Een metafoor voor het gevaar dat in macht schuilt.’

En hoe is het echt gegaan?
‘Richard III schijnt juist heel verlicht te zijn geweest. Zijn opvolgers hebben veel vreselijkere dingen uitgespookt, terwijl die nu worden vereerd. In het stuk vergiftigt Richard zijn vrouw en vermoordt hij zijn broer, maar aan beide misdrijven heeft hij nooit schuld ondervonden. De enige grote twijfel is of hij zijn neefjes heeft vermoord om de troon te bemachtigen. Ik denk zelf van niet.’

'Ik vind Shakespeare altijd maar verwarrend'

Hoe kwam je deze geschiedenis op het spoor?
‘In Engeland leeft dit enorm. Er is zelfs een Ricardian Society die zijn naam probeert te zuiveren. Zij sturen bijvoorbeeld boze brieven naar acteurs die hem spelen in de klassieke versie van Shakespeare. Voor- en tegenstanders debatteren in Engeland al jaren over de mate waarin Richard de derde kwaadaardig is geweest.’

© Robin VogelBen je een fan van Shakespeare?
‘Ik snap er nooit wat van. Er zijn altijd zoveel karakters in het spel. In Richard III komen geloof ik meer dan tachtig personages voor, zo verwarrend!’

Maar toch ging deze geschiedvervalsing je aan het hart.
‘Een acteur zei ooit tegen me dat de rol van Richard III me goed zou passen. Ik heb het stuk toen een paar keer gezien, maar had er niet zoveel mee. Ik denk dat acteurs het vooral leuk vinden hem te spelen omdat het zo’n pure slechterik is.

In 2012 werd het stoffelijk overschot van de echte Richard III opgegraven onder een parkeerterrein in Leicester. Hij bleek een kromming in zijn ruggengraat te hebben, een scoliose. Shakespeare heeft dat uitvergroot en een soort quasimodo van hem gemaakt. Bizar, hoe ver hij daarin is gegaan. Ik heb ook al mijn hele leven een scoliose en dacht toen ineens aan de opmerking van die acteur. Ik ben nu ongeveer even oud als Richard toen hij op de troon zat. Deze rol is me dus letterlijk op het lijf geschreven.’

Het concept, de tekst en het spel liggen allemaal bij jou. Je hebt er alleen iemand voor de regie bij gevraagd?
‘Nee hoor, er is ook een choreograaf, er zit een dansje in.’

Zwaarste van het hele stuk?
‘Nou, ik kan ‘m nog steeds niet uit m’n hoofd, haha. Maar daarnaast zijn er ook mensen betrokken bij de muziek, techniek en mijn kostuum.’

Het is voor jou de eerste keer dat je alleen op het podium staat. Spannend?
‘Ja, dat vind ik heel eng. Je mist ineens een groep die je als klankbord kunt gebruiken, wanneer je bijvoorbeeld een avond kutpubliek hebt. Als ik nu een steek laat vallen, valt het hele stuk dood. Maar als het lukt, is het ook wel weer kicken.’

'Richard is in mijn stuk een grappige, bozige antiheld, die als een soort loser zijn gelijk probeert te halen'

Was het een bewuste keuze?
‘Ik heb tot nu toe altijd op de lach gespeeld, dus ik wilde mijn hand weleens wagen aan iets serieuzers. Ik ben wel heel benieuwd hoe je dan meet of mensen het mooi vinden. Ik hoop mensen natuurlijk naar huis te sturen met het gevoel: Wow, is er iets wat die Wart niet kan?’

Er wordt dus niet gelachen?
‘Het is geen cabaret, maar er zit wel hier en daar een grap in. Ook al gebeuren de vreselijkste dingen, je moet toch de lol van het leven blijven inzien. Mooie boodschap, hè? Richard is in mijn stuk een grappige, bozige antiheld, die als een soort loser zijn gelijk probeert te halen. Het heeft iets treurigs en is daardoor ook wel komisch. Het verhaal is echter belangrijker dan de grappen. Tijdens de try-outs moest er zelfs een vrouw huilen, al had ik wel het idee dat zij vrij labiel was. Het is wel een ontzettend treurig verhaal: iedereen om hem heen gaat dood, aan het einde is hij helemaal alleen en dan wordt-ie ook nog vermoord én postuum zwartgemaakt. Het gaat vrij ver.’

Ga je dit stuk ook in Engeland opvoeren?
‘Dat zou ik doodeng vinden. Daar zijn ze zo aan het factchecken omdat iedereen het verhaal door en door kent. Ook mijn interpretatie bevat veel giswerk, maar het zou zo gelopen kunnen zijn. Het is in ieder geval een aannemelijkere versie dan wat Shakespeare ervan heeft gemaakt.’

De Goede Richard III gaat op 21 oktober in première in de Toneelschuur in Haarlem en tourt daarna door de Nederlandse theaters: www.wartkamps.nl.

Tekst: Martijn Kamphorst / Fotografie: Robin Vogel