Berlijnse gay nachtleven is opwindend
'Waar in Amsterdam veel gay horecagelegenheden sluiten, omdat ze last hebben van datingapps en social media, heeft Berlijn daar minder moeite mee. De homoscene is springlevend en het nachtleven opwindend', aldus Jaco. 'Berlijn is nog niet af, ze vernieuwt zichzelf constant en je kunt steeds weer op ontdekkingsreis gaan naar plekken waarvan je het bestaan niet kende. Dat geeft een gevoel van vrijheid. De meesten kennen beroemde clubs als Berghain met het strenge en raadselachtige deurbeleid, maar vooral de bars doen het goed. Kreuzberg, rond de Oranienstrasse, is een hippe buurt en in de Schlessische Strasse liggen homozaken waar ieder wel iets "naar zijn smaak" kan vinden. De subculturen zijn alom vertegenwoordigd in de Duitse hoofdstad. Er is een grote snorren- en baardenscene en in het najaar kunnen liefhebbers van fetisjes zich uitleven bij Folsom.'

©Wikimedia Commons

'Nollendorfplatz en de straten rondom het plein, zoals de Fuggerstrasse, zijn beroemd. Christopher Isherwood schreef erover in zijn boek Goodbye to Berlin, waarop de film en musical Cabaret zijn gebaseerd. Het is een van de oudste homobuurten van de stad met een bruisend nachtleven. Connection is een beroemde club en er zijn een aantal Franse danstenten waar je je tot in de vroege uurtjes kunt vermaken. Toch gaan er ook dingen minder goed in Schöneberg, de wijk waarin Nollendorfplatz ligt. Die bars en clubs worden ook bezocht door oudere mannen met geld. Daar komen hoerenjongens op af die er tegen betaling voor zorgen dat zo’n oudere man aan zijn trekken komt. Rondom die bars hangen dan allerlei ongure types die zowel de hoerenjongens als de mannen afpersen. In Amsterdam zet de politie zich erg in voor de LHBT’s met Roze in Blauw. Dat hebben we in Berlijn niet, maar de horeca-eigenaars, buurtbewoners en politie hebben de handen ineengeslagen om de buurt leefbaar en veilig te houden.'

'De Berlijner laat van zich horen als hij het ergens niet mee eens is'

Op de barricaden
'Homoseksualiteit was in de jaren 60 verboden in Amerika. De politie viel op 28 juni 1969 de New Yorkse gayclub Stonewall Inn binnen. Deze inval liep zo uit de hand dat er rellen uitbraken op Christopher Street. Dit was de aanleiding voor Christopher Street Day en staat daarmee aan het begin van de homobeweging en de gayprides die we nu kennen. Berlijn heeft sinds 1979 haar eigen Christopher Street Day. Een politiek activistische mars door de stad, met homorechten als basis, maar waar ook gestreden wordt tegen huurverhoging en uitzetting van illegalen. De Berlijner laat van zich horen als hij het ergens niet mee eens is en klimt daarvoor graag op de barricaden.' 

©JGieseking

'In de loop der jaren werd de CSD groter en commerciëler. De parade door de stad trok ineens meer dan een half miljoen bezoekers en van het oorspronkelijke activistische karakter was niet veel meer over, vonden de oprichters. Ze lieten de "grote CSD" voor wat hij was en keerden terug naar de basis en de plek waar het allemaal begon, Kreuzberg. In 1998 protesteerden de activisten van de Transgenialer CSD voor het eerst tegen de discriminatie van homo’s, lesbo’s, biseksuelen en transgenders en ze verzetten zich onder andere tegen gentrificatie, stateloosheid en stijgende huren. De "grote CSD" heeft zich uiteindelijk toch iets aangetrokken van de kritiek. Het jaarlijkse thema zou te breed worden en de boodschap steeds minder politiek. Daarom hebben belangstellenden inspraak gekregen in de organisatie en wordt er duidelijk meer actie gevoerd. Beide parades zijn eigenlijk demonstraties met een feestelijk tintje, al zou een bezoeker van de CSD zich niet snel thuis voelen op de alternatieve Transgenialer in Kreuzberg. Daar komen vooral alternatievelingen zoals punkers. Als je er rondloopt met trendy kleding en hippe sneakers val je snel uit te toon.'

'Berlijn kan nog veel leren van het Amsterdamse Pride-spektakel'

Christopher Street Day
'De Christopher Street Day parade bestaat uit trucks die via een bepaalde route door Berlijn rijden richting Brandenburger Tor. Ik heb een paar keer langs de kant gestaan als bezoeker en mocht eens meerijden op de truck van de Nederlandse ambassade. Vorig jaar was ik sinds lange tijd bij de Canal Pride in Amsterdam en daar werd ik onverwacht heel erg blij van. Het verschil met de parade in Berlijn is groot. De trucks op de CSD zijn nauwelijks versierd, maar hangen vol met reclameborden van de sponsoren. De mensen op de trucks dansen wel, maar er is geen interactie met het publiek en er is geen thema, dus men is amper verkleed. In Amsterdam wordt op iedere boot een show opgevoerd. Er is ontzettend veel aandacht voor de aankleding van zowel het vaartuig als de mensen. De opvarenden staan er niet alleen voor zichzelf, maar vooral voor het publiek. Samen proberen ze er een feest van te maken. Natuurlijk wordt er een boodschap uitgedragen, maar op een heel originele en feestelijke manier. Berlijn kan veel leren van dat Amsterdamse spektakel.'

©Kitty Tolwerbeck 
Berlijn wordt steeds gewoner
'Er is ruimte in overvloed, dus het valt niet zo snel op en het probleem is misschien kleiner, maar die dwarse eigenzinnige linkse stad wordt ook steeds duurder en gewoner. De Duitste hoofdstad heeft 40 jaar onder een kaasstolp geleefd. Berlijn werd zwaar gesubsidieerd door de overheid om de situatie leefbaar te houden. Die uitzonderingspositie heeft het niet meer en ze moet op eigen benen staan. Dat lukt, maar gaat ten koste van verworvenheden zoals lage huren waar Berlijners zoveel waarde aan hechten. Veel jongeren die een baan hebben in de dienstensector nemen hun intrek in een van de duurdere appartementen en voor toeristen is de stad tegenwoordig ook een favoriete vakantiebestemming. Berlijn is hip. Het gevolg is dat de prijzen stijgen in de wijken rondom het centrum. Werklozen of mensen met een laag inkomen kunnen de huur niet meer betalen en trekken naar de randen van Berlijn. Hetzelfde gebeurt in Amsterdam, maar daar komt die verandering extra hard aan omdat de stad kleiner en de ruimte schaarser is.'

'Berlijn is een kattenstad: eigenwijs en je moet je best doen haar te leren kennen'

'Ik kan niet zeggen waar ik liever ben. Berlijn en Amsterdam houden elkaar mooi in evenwicht en vullen elkaar perfect aan wat mij betreft. Amsterdam is hectisch en dynamisch en Berlijn groot en rustig. Op het gebied van cultuur valt er in Berlijn wel meer te beleven. En het nachtleven van Berlijn is een ontdekkingsreis waard. Een vriend van mij zegt weleens dat Berlijn een kattenstad is. Hondensteden zoals Amsterdam komen op je af. Ze dringen zich aan je op en vallen als een jas om je heen. Een kattenstad is eigenwijs, geeft zich niet meteen prijs en je moet enorm je best doen om haar te leren kennen. Heb je een kat voor je gewonnen, dan ben je vrienden voor het leven.'

Mocht je Berlijn willen bezoeken dan heeft Jaco nog een paar tips voor je:

  • De Christopher Street Day parade is op 22 juli en trekt van de Kurfürstendamm naar de Brandenburger Tor. Meer info vindt je op www.csd-berlin.de
  • Durf je neus achterna te gaan. Blijf vooral niet hangen bij de bekende toerististische attracties als de Brandenburger Tor en Alexanderplatz. 
  • Een goede manier om je te verplaatsen in Berlijn is met de fiets. Die mag je ook meenemen in de S-Bahn. Doe dat en ga de stad uit. De omgeving van Berlijn is groen en er is veel water. Je kunt er lekker fietsen, zonnen en zwemmen in meertjes waar niemand anders komt.
  • Je kunt geen stap zetten zonder met het verleden geconfronteerd te worden, maar Berlijn gaat daar op een heel ontspannen manier mee om. Zo is er een plek waar je in één oogopslag restanten ziet van het Nazisme, de DDR en de huidige Bundesrepublik. Topographie des Terrors aan de Stresemanstrasse is een tentoonstelling over de Nazimisdaden en bevindt zich in de blootgelegde Gestapokelders en onder een stuk van de Berlijnse muur. Als je daar staat, zie je restanten van het nazisme, de DDR en de huidige Bundesrepublik, die haar Ministerie van Financiën heeft ondergebracht in een voormalig Ministerie van de Nationaal Socialistische regering.

©Flickr/mhobl

  • De buurt en straten rondom de Warschauerstrasse, de Oberbaumbrücke en Schlessisches Tor mag je niet missen als je wilt zien hoe kunstenaars en creatievelingen werken in – en bouwen aan – het Berlijn van nu en de toekomst.
  • De RAW Gelände is echt een aanrader. Deze werkplaats uit DDR tijd is in de laatste tien jaar getransformeerd tot culturele hotspot, waar avontuurlijke kunstenaars wonen en werken. In de zomer kun je er relaxen op een terras, een filmpje pakken in de openluchtbioscoop of gewoon genieten van de omgeving.

©Peterstravel

Jaco Boer is journalist en uitgever van het boek Berlijn voor gevorderden.

Tekst: Rik Alexander / Beeld: Coverfoto, Wikimedia Commons