Pride Report

Trots en traangas in nieuwe Griekse gay capital Thessaloniki

'Homorechten zitten in Griekenland enorm in de lift'

Leestijd: 6 minuten - door Martijn Kamphorst op 09 juli 2017

Wie gay Griekenland zegt, denkt direct aan Mykonos, Lesbos, misschien Athene. Met een rap groeiende Pride, diverse, jonge gayscene en een extreem progressieve burgemeester, steekt studentenstad Thessaloniki deze drie echter rap naar de kroon als dé Griekse gay capital. Wij bezochten de hippe kuststad, die grote kans maakt om binnenkort als eerste Zuidoost-Europese bestemming het EuroPride-stokje te bemachtigen.

‘Ik vroeg me gelijk al af of jullie een koppeltje waren.’ Wanneer we toevallig met haar in gesprek raken, blijkt onze Griekse buurvrouw in het vliegtuig op dames te vallen. Ze is niet onderweg naar de pride in Thessaloniki, maar haar tijdlijn barstte een week eerder wel van de feestelijke foto’s van vrienden die de pride in haar geboortestad Athene bezochten. ‘Athene is vrij progressief, al hanteerden mijn ouders een soort don’t ask, don’t tell-beleid. Het was oké, als ik er maar niet mee te koop liep. Ik woon inmiddels al een aantal jaar in Amsterdam met mijn vriendin. Zelf ben ik jaren terug weleens naar de Pride in Athene geweest, maar ik was onder de indruk toen ik zag hoe groot het evenement inmiddels is geworden. Homorechten zitten in Griekenland echt in de lift de afgelopen jaren.’ Dat belooft veel goeds voor ons avontuur in Thessaloniki.

 

Thessaloniki Pride Report

Eclectisch rommeltje
Met dik een miljoen inwoners is Thessaloniki de tweede stad van Griekenland. De stad telt twee universiteiten en de grootste concentratie studenten van het land en dat merk je. Om de haverklap passeren we een verleidelijke, jonge bar, koffietent of eetgelegenheid. De stad is enkel en alleen al voor het verfrissende culinaire aanbod het bezoeken waard; er is geen McDonald’s te bekennen en naar een standaard traditionele taverne moet je flink zoeken.

Het centrum is een vreemd, eclectisch rommeltje van Joodse, Byzantijnse en Ottomaanse invloeden en eigentijdse hoogbouw. Zo kijken we op den duur niet meer verbaasd op wanneer er onder een kathedraal een haast intact gebleven hamam blijkt te liggen, of wanneer Arabische teksten op een gevel worden afgewisseld met christelijke mozaïeken. Veel van deze overblijfselen uit diverse machtsperiodes worden overigens niet meer gebruikt voor hun oorspronkelijke functie. Sommige hamams fungeren tegenwoordig bijvoorbeeld als cocktailbar of club.

‘Onze burgemeester zegt op seksueel gebied alles met iedereen te hebben geprobeerd’

Ondanks haar vele klassieke invloeden is Thessaloniki op het eerste gezicht niet per se een mooie stad. De statige pleinen en monumentale gebouwen worden afgewisseld met onooglijke, pragmatische flats. Dat heeft grotendeels te maken met een enorme brand die in 1917 een aanzienlijk deel van het historische centrum verwoestte. Daarbij eiste de oorlog zijn tol. In de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw besloot de gemeente eigenaren van monumentale gebouwen akkoord te geven om deze met de grond gelijk te maken en te vervangen door functionele nieuwbouw. Dit vanwege de grote woningnood; de stad puilde uit van de daklozen. Het was kiezen tussen twee kwaden. 

Burgemeester Yiannis Boutaris
Burgemeester Yiannis Boutaris - © Antivirus Magazine

De geboorte van Pride
De toenemende populariteit van Thessaloniki is niet in de laatste plaats te danken aan haar extreem progressieve burgervader. In 2010 werd de conservatieve Vasilios Papageorgopoulos afgelost door zakenman Yiannis Boutaris, eigenaar van een van de grootste wijnbedrijven van Griekenland en zelf ironisch genoeg geheelonthouder. Onder leiding van de 75-jarige, volgetatoeëerde burgemeester, maakte de stad een hoop ontwikkelingen door. Een daarvan was de Pride, die op gang kwam twee jaar nadat hij werd verkozen. ‘In interviews zei Boutaris op seksueel gebied alles wel te hebben geprobeerd’, aldus Thanos Vlachogiannis, een van de oprichters van Thessaloniki Pride. ‘Hij zei ook dat volgens hem iedereen vrij moest zijn om zichzelf te zijn. We besloten de proef op de som te nemen en te vragen of hij een probleem zou hebben met een Pride Parade in zijn stad. Dat had hij niet, zei hij, dus dat hebben we gelijk uitgetest.’

‘Op het gebied van zichtbaarheid blijft veel winst te behalen’

De eerste Thessaloniki Pride was een feit in 2012 en kon direct rekenen op financiële en materiële hulp van de gemeente. ‘De gemeente steunt ons nog altijd,’ vertelt Thanos, ‘al kunnen we steeds meer ons eigen hoofd boven water houden. Ze ondersteunen ons nu vooral met gesloten beurs, in de vorm van vergunningen en beveiliging, bijvoorbeeld.’

In de paar jaar dat het evenement bestaat, is het programma steeds uitgebreider geworden. Zo zijn er deze week naast de parade kunstexposities, een riante infomarkt, een straatfeest, pleinfeest en een stevig mensenrechtendebat. Zelfs vertegenwoordigers van conservatieve Griekse partijen schuiven inmiddels aan om zich in de discussie te mengen.

Deze ontwikkeling heeft ook invloed op het nachtleven, waar steeds meer gaybars en -clubs de kop opsteken. Onder andere bij club eNola, café Anothen, cocktailbar Candybar en wijnbar Don’t Tell Mama kun je ruimschoots aan je trekken komen. Bijna nergens hangt overigens een regenboogvlag uit, maar de plaatselijke LHBT’s weten precies welke kroegen en bars ‘van hen’ zijn. ‘Des te belangrijker is dus zo’n jaarlijks evenement waar we juist trots met een gigantische vlag door het centrum van de stad trekken’, besluit Thanos. ‘Op het gebied van zichtbaarheid blijft veel winst te behalen.’

Thanos Vlachogiannis, een van de oprichters van Thessaloniki Pride
Thanos Vlachogiannis, een van de oprichters van Thessaloniki Pride
Thessaloniki Pride Parade
Thessaloniki Pride Parade - © Antivirus Magazine

Trots en traangas
Op zaterdag is het tijd voor het belangrijkste programma-onderdeel: de Pride Parade. Deze vindt in Thessaloniki, in tegenstelling tot in de meeste andere Europese steden, plaats in de avond. Overdag is het simpelweg te heet voor de bonte optocht. Naar verluidt trekt de stoet straks door de hoofdverkeersader van de stad, maar wanneer we richting het startpunt lopen, is daar nog geen spoor van te bekennen. Nergens een hekwerk of afgezet straatdeel en in geen velden of wegen een agent te vinden. Bij de monumentale Lefkos Pyrgos (Witte Toren) op de boulevard wordt de menigte opgewarmd door diverse enthousiaste sprekers, waaronder bestuurslid Steve Taylor van the European Pride Organisers Association (EPOA). Hij is met zijn collega's aanwezig om te beproeven of Thessaloniki klaar is voor EuroPride in 2020. Daar diende de organisatie onlangs een bidbook voor in. Na de formaliteiten begint een indrukwekkende groep van enkele duizenden deelnemers – hoofdzakelijk Grieken – aan de tocht, begeleid door een handvol feestelijk uitgedoste vrachtwagens.

‘Halverwege de optocht wordt de weg versperd door een boze menigte met antihomoflyers’

De parade wordt aangevoerd door de burgemeester, met daarachter een groep jonge LHBT's met een regenboogvlag, een dansgroep die de pasjes er goed in heeft zitten en een enthousiaste percussieband. Wij besluiten ook vooraan te gaan lopen en gaandeweg wordt de mensenmassa achter ons steeds groter. De straten zijn overigens nog altijd niet afgezet, dus links en rechts rennen verbaasde bewoners naar hun auto's om die last-minute snel te verplaatsen. Aan de kant verzamelen zich ook steeds meer toeschouwers, vaak met hun kinderen, die de stoet aanmoedigen en toejuichen.

Halverwege komt de optocht plots tot stilstand. Na enig rondvragen blijkt verderop een groep extreemrechtse demonstranten een blokkade te hebben opgeworpen. We bewegen ons naar voren en zien een man of dertig woedend brullen en trommelen op een paar grote vuilcontainers, waarmee ze de weg versperren. Ze strooien met anti-homoflyers vol teksten als ‘Waar leidt u ons naartoe, burgemeester?’, ‘Is de volgende stap pedofilie?’ en ‘De stad is van ons.’ De protesteerders blijken aanhangers van de Gouden Dageraad, een extreem-nationalistische – volgens sommigen zelfs neo-nazistische – politieke partij, die door de crisis veel stemmen heeft gewonnen.

extreemrechtse demonstranten
Extreemrechtse demonstranten werpen een blokkade op.
Anti-homoflyer.
Anti-homoflyer.

Na zo'n tien minuten in deze impasse vast te zitten, vragen we ons af wat er gaat gebeuren. Komt het tot een confrontatie, wordt de parade opgedoekt? Dan verschijnt ineens uit het niets een legertje ME-agenten, dat de extremisten in rap tempo wegjaagt met behulp van schilden en traangas.

'Wanneer de stoet veilig is teruggekeerd, is de sfeer uitzinnig'

Ook het bestuur van EuroPride, dat voorop meeloopt in de Parade en het schouwspel van dichtbij meekrijgt, is onder de indruk van dit snelle handelen. ‘Ze waren er duidelijk op voorbereid, goed dat dit zo efficiënt wordt aangepakt’, aldus Taylor. ‘Dat is zeker niet in iedere stad zo.’ Wanneer de stoet eenmaal veilig is teruggekeerd bij de Witte Toren, begint daar het slotfeest. De sfeer is logischerwijs uitzinnig. Met dansers, dragacts (waaronder de voor de gelegenheid ingevlogen Amerikaanse YouTube-ster Sherry Vine) en een flinke vuurwerkshow komt de Pride feestelijk tot een einde.

Thessaloniki Pride Parade
Thessaloniki Pride Parade - © Pedro Ant.
Bestuur EuroPride.
Bestuur van EuroPride.

EuroPride 2020
Toen Thessaloniki een bidbook indiende voor de organisatie van EuroPride 2020, reageerde het bestuur van EPOA in eerste instantie verrast. ‘We hadden eerder een bod uit hoofdstad Athene of gay-friendly Mykonos verwacht’, aldus bestuurslid Steve Taylor. De competitie is met Brussel, Hamburg en het Noorse Bergen ijzersterk, maar toch denkt de organisatie van Thessaloniki Pride stevige kans te maken om het EuroPride-stokje eind dit jaar in handen te krijgen. ‘We zouden de eerste Zuidoost-Europese stad zijn die het evenement organiseert en we betrekken in onze plannen ook de rest van de regio’, aldus Thanos. ‘Er zit eindelijk schot in de zaak voor Griekse LHBT’s en het zou mooi zijn als onze inzet van de laatste jaren beloond wordt met dit prachtige evenement. Wij zijn er in ieder geval helemaal klaar voor.’

Update: Op 23 september werd bekendgemaakt dat EuroPride in 2020 plaatsvindt in Thessaloniki.

Beeld (tenzij anders vermeld): Martijn Kamphorst / Omslagbeeld: Pedro Ant

Advertentie
Advertentie
Delen op

Winq in je inbox

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en ontvang wekelijks een overzicht van de beste artikelen.

Magazine 102

Deze keer: queer in tijden van corona

Neem een abonnement

Geef cadeau