Crimineel
'In Oekraïne kun je niet openlijk LHBT zijn', zegt Sandro Kortekaas van LGBT Ayslum Support. Hij ondersteunt vluchtelingen die in Nederland asiel hebben aangevraagd vanwege hun seksuele geaardheid en uitgezet dreigen te worden. ‘Asielzoekers worden behandeld als criminelen als ze gaan procederen tegen de IND. Illya werd gistermorgen opgehaald bij de gevangenis waar hij in detentie zit om in een geblindeerd busje en onder begeleiding van twee agenten naar de rechtszaal gebracht te worden. Dat is al gauw een rit van drie uur, die je in gezonde toestand al moeilijk kunt volhouden. Als je zo zwak bent als Illya, omdat hij leeft op een beetje water en thee is het helemaal onmenselijk.

'Na een rit van bijna drie uur in een geblindeerde bus kon Illya weer terug omdat er geen tolk was'

Welles nietes
Sinds oktober 2016 ziet de Nederlandse overheid Oekraïne als een veilig land voor LHBT’s, terwijl er een hoop mensen gevlucht zijn omdat ze te maken hebben met intimidatie, discriminatie en geweld vanwege hun seksuele oriëntatie, maar ook met stigma's rondom HIV. ‘Ze kunnen ook nauwelijks terugvallen op de autoriteiten en zien vluchten als enige optie om nog te kunnen zijn wie ze zijn’, zegt Kortekaas en vervolgt: ‘De situatie in dat land, bijvoorbeeld voor mensen met HIV kun je vergelijken met die van Rusland.’ Er is ook geen eenduidigheid binnen de Europese Unie, de Franse regering heeft Oekraïne wél bestempeld als onveilig. Omdat volgens onze overheid het land wel veilig is, moeten alle mensen die op basis van hun seksuele oriëntatie asiel hebben aangevraagd terug naar Oekraïne. 

De hoop van Illya, andere LHBT asielzoekers en LGBT Asylum Support is nu gevestigd op een rapport van de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de VN. Zij hebben een rapport gemaakt op basis van dit soort verhalen en ter plaatse onderzoek gedaan. Ook heeft de organisatie gesproken met LHBT’s die zijn uitgezet en nu weer in Nederland opnieuw asiel hebben aangevraagd. ‘Met hen ben ik al sinds maart in gesprek, maar binnen een week hoop ik hun rapport te verwachten, waarin staat dat de situatie in het land echt te gevaarlijk is om deze mensen terug te sturen.’

'De Nederlandse overheid zet asielzoekers onder psychische druk, zodat ze breken en vrijwillig terugkeren'

Bewijs het maar
Illya heeft in februari 2015 asiel aangevraagd op basis van zijn homoseksualiteit. Eerder won hij al een rechtszaak en ook het hoger beroep, waarvan de uitspraak was dat hij statushouder zou worden. Toch zit hij nog steeds in de gevangenis en is er vandaag een nieuwe beschikking afgegeven, waardoor hij alsnog uitgezet kan worden. Illya heeft geen gehoor gegeven aan de dienstplicht in zijn geboorteland, omdat hij in Nederland asiel heeft aangevraagd. Daar staat in Oekraïne een hoge celstraf op van minimaal 10 jaar en zijn ouders hebben daarover een brief ontvangen die ze hebben doorgestuurd naar Nederland. Volgens de IND is het document wel echt, maar kan het niet geverifieerd worden. Dat moet de Oekraïner zelf doen, maar die krijgt daar de mogelijkheid niet voor. ’Hij leeft in beperking zonder internet of laptop en hij mag maar vijf minuten per dag bellen', aldus Kortekaas. 'De gevangenis waar hij in leeft zet vluchtelingen onder psychische druk in de hoop dat ze breken en vrijwillig terugkeren naar hun land van herkomst. In het gebouw hangt de tekst Another day in paradise, waar de asielzoekers dagelijks mee geconfronteerd worden. De overheid belemmert mensen zoals Illya en de IND speelt een spelletje met hem.'

Over twee weken dient de rechtszaak van Illya opnieuw. Inmiddels is hij terug in het detentiecentrum, waar hij nog in hongerstaking is.

Tekst: Rik Alexander / Beeld: Wikimedia Commons