Onmenselijk
De Oekraïense LHBT-vluchteling Illya Kordi vroeg in 2015 asiel aan in Nederland. De omstandigheden voor LHBT’s in Oekraïne zijn zo gevaarlijk dat Illya zijn leven niet zeker was. De Nederlandse overheid is het niet met hem eens, en vindt dat hij terug moet naar zijn geboorteland, omdat het er veilig zou zijn. Ondanks twee gerechtelijke uitspraken, waarin het asielverzoek werd toegewezen, houdt de overheid bij monde van de Immigratie en Naturalisatie Dienst (IND) voet bij stuk en is Kordi in afwachting van een nieuwe rechtszaak en uitzetting gevangengezet. Onder onmenselijke omstandigheden, waartegen de vluchteling in protest is gegaan.

‘Het gaat slecht met hem’, vertelt Sandro Kortekaas van LGBT Asylum Support wanneer we hem bellen. ‘Hij is inmiddels drieëndertig dagen in hongerstaking en het lichaam begint af te takelen. Zijn vetreserves zijn op en hij voegt niks meer toe aan zijn lijf. Het enige dat hij binnenkrijgt is water en thee en om energie te sparen ligt hij zoveel mogelijk in bed, maar dat houd je ook niet vol.’ 

'Het water in de douche stinkt naar menselijke uitwerpselen, maar de bewaking doet er niks aan'

Het leven in het detentiecentrum is zwaar en volgens Kortekaas erop gericht om mensen psychisch te breken. Sandro: ‘Laatst vroeg Illya mij om een Walkman, zodat hij Nederlands kon leren. Die heb ik meegebracht en van een andere gevangene mocht hij een cd met Nederlandse les lenen. Die Walkman moet onderzocht worden voordat hij toegelaten wordt tot de cel van Illya, maar dat kost geld. Hij krijgt 15 euro per week en het onderzoeken kost 9 euro.’

‘Al weken ruikt het water van de douches naar menselijke uitwerpselen en daar heb ik over geklaagd tegen de bewakers. Zij zeggen de stank ook te ruiken en beloven dat er iets aan gedaan wordt, maar er gebeurt niets’, aldus Kordi. De meeste tijd zit hij opgesloten in zijn cel en hij mag een paar uur per dag naar buiten, waar hij alleen de lucht kan zien.

Spelletje
Illya Kordi dreigt het slachtoffer te worden van een politiek spelletje, juridisch getouwtrek en economische belangen. Op 24 juli zou er een rechtszaak dienen over een document waarvan de vluchteling zelf de echtheid moet aantonen. Hij werd onverrichter zake bij de rechtbank weggestuurd, omdat men een tolk vergeten was. Het document is een officieel schrijven van de Oekraïense overheid, dat naar zijn ouders is gestuurd, omdat hij geen gehoor heeft gegeven aan de dienstplicht. De IND zegt dat het document wel echt is, maar kan dat niet verifiëren. Tegelijk beweert de overheidsdienst de enige expert te zijn op dit gebied, maar wordt geëist dat Kordi zelf een onderzoek instelt naar de echtheid van het document. Kordi kan dit niet onderzoeken, vanwege de beperkende omstandigheden waarin hij leeft. Hem is de toegang ontzegd tot internet en het ontvangen van bezoek of het plegen van telefoontjes is aan strenge controle onderhevig. Om het document door een externe partij te laten onderzoeken is er geld nodig, namelijk 400 euro. Geld dat de asielzoeker niet heeft. Sandro Kortekaas van LGBT Asylum Support denkt erover een inzamelingsactie te starten tijdens Amsterdam Pride.

'30% van de geweldsdelicten in Oekraïne is LHBT-gerelateerd'

Gevoelig
Het onderwerp Oekraïne ligt gevoelig. Bij de Nederlandse overheid, omdat er allerlei belangen spelen, zoals economische overwegingen en de nasleep van de MH17-ramp. Maar ook de LHBT’s in Nederland staan niet altijd welwillend tegenover de steun die Sandro Kortekaas vraagt voor Illya. ‘We liepen laatst mee met de PrideWalk in Amsterdam, waar sommige mensen kritiek hebben geuit op het steunen van Oekraïense vluchtelingen. Men denkt dat de situatie in het land veilig is voor LHBT’s, maar als je 6000 agenten nodig hebt voor een Pride March, dan kun je de situatie daar toch niet veilig noemen?’ Inmiddels is er een rapport van De Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de VN, die samen met een brief aan staatssecretaris Dijkhoff is gestuurd en waarin onomstotelijk naar voren komt dat LHBT’s in het land veelvuldig het slachtoffer zijn van geweld en discriminatie omwille van hun seksuele oriëntatie. Maar liefst dertig procent van de geweldsdelicten in Oekraïne is LHBT-gerelateerd.

Een van de komende dagen verschijnt Illya opnieuw voor de rechtbank. Hij vraagt in deze zaak niet om vrijlating, maar om een mildere vorm van detentie. Kordi wil graag overgeplaatst worden naar de vrijheidsbeperkende locatie in Ter Apel. In deze gevangenis kan hij een menswaardiger bestaan leiden en daar heeft hij wel toegang tot internet, zodat hij onderzoek kan doen om zichzelf te verdedigen. Staatssecretaris Dijkhoff zal moeten reageren op de brief van LGBT Asylum Support en het rapport van de UNHCR. ‘Het is vakantietijd, dus alles staat op een laag pitje’, aldus Kortekaas.

Tekst: Rik Alexander / Beeld: Pixabay