In welke landen kun je als homo trouwen?

Een compleet overzicht

Leestijd: 7 minuten - door Roel Janssen op 18 augustus 2018

Op 1 april 2001 schreef Nederland geschiedenis. Na een jarenlange strijd werd ons land het eerste waar koppels van hetzelfde geslacht met elkaar in het huwelijksbootje kunnen stappen. Zestien jaar later hebben vele landen dit voorbeeld gevolgd. Wij maakten een compleet overzicht van de plekken waar je anno 2018 als homo kunt trouwen.

Nederland (1 april 2001)

Een wereldprimeur voor Amsterdam. Zo kopte het NOS Journaal op 1 april 2001. Daar werden toen de eerste huwelijken voltrokken tussen koppels van gelijk geslacht, 32 jaar nadat Harry Thomas de Nederlandse Homofielen Partij oprichtte, met als een van de actiepunten gelijke huwelijksrechten. In 1998 stemden 109 Kamerleden vóór en 33 leden tegen het nieuwe wetsvoorstel. In de Eerste Kamer stemden PvdA, VVD, D66, GroenLinks en de SP voor, en CDA, RPF, SGP en GPV tegen. Oud-burgemeester Job Cohen huwde op 1 april 2001 vier homokoppels. 

Op de bijzondere gemeenten Bonaire, Sint Eustatius en Saba kunnen koppels van hetzelfde geslacht sinds 10 oktober 2012 met elkaar trouwen. Voor same-sexkoppels op Aruba, Curaçao en Sint Maarten is deze mogelijkheid er nog niet. 

België (1 juni 2003)

In 2003 volgde België het Nederlandse voorbeeld. 91 kamerleden stemden vóór en 22 leden tegen de openstelling van het burgerlijk huwelijk. Negen kamerleden brachten een neutrale stem uit. Op 13 februari plaatste koning Arthur Albert II een handtekening onder het nieuwe wetsvoorstel. Marion en Christel stapten op 6 juni 2003 als eerste vrouwenkoppel in het huwelijksbootje. 

Een bruiloft in Luik

Spanje (21 april 2005)

De destijds nieuwe premier José Luis Rodríguez Zapatero was groot voorstander van gelijke huwelijksrechten. Hij begon in 2004 al een grote campagne, die in eerste instantie nog op veel weerstand kon rekenen. Toch stemde de Spaanse regering in 2005 in met de openstelling van het huwelijk voor koppels van gelijk geslacht.

In 2012 was het even spannend: een groep conservatieve rechters startte een campagne om de wet uit 2005 ongeldig te laten verklaren. Het opengestelde huwelijk zou in strijd zijn met de Spaanse grondwet. Het constitutionele hof in Madrid bepaalde echter dat daar niets van waar was. 

Canada (29 juni 2005)

Canada was in 2005 het eerste Noord-Amerikaanse land waar same-sexkoppels mochten trouwen. De volksvertegenwoordigers stemden destijds met 158 stemmen vóór en 133 stemmen tegen. "We zijn een land van minderheden en in een land van minderheden is het belangrijk dat je niet kieskeurig bent op het gebied van rechten", zei oud-premier Paul Martin voor de stemming. "Een recht is een recht." Eerder waren er al verschillende Canadese provincies waar homo's konden trouwen.

Zuid-Afrika (30 november 2006)

In 2002 en 2004 bestempelden twee lagere rechtbanken het uitsluiten van LHBT-huwelijken als discriminatie. In 2006 werd Zuid-Afrika het eerste Afrikaanse land dat het huwelijk openstelde voor koppels van hetzelfde geslacht. Tot op heden is daar nog geen enkel ander Afrikaans land bijgekomen. Sinds 2007 zijn er al meer dan zevenduizend koppels van hetzelfde geslacht getrouwd in Zuid-Afrika. 

Noorwegen (1 januari 2009), Zweden (1 mei 2009), Portugal (8 januari 2010) en IJsland (27 juni 2010)

In 2009 en 2010 volgde er ineens een reeks Europese landen die het burgerlijk huwelijk openstelden. Noorwegen maakte deze beslissing in 2009. In Zweden gebeurde dat een paar maanden later en een jaar later volgen ook Portugal en IJsland. In IJsland was er nog een klein probleempje: door een fout in de nieuwe wet mochten homo's wel trouwen, maar niet scheiden! Happily of niet, het huwelijk was dus verplicht for ever after.

Argentinië (14 juli 2010)

Er werd maar liefst 14 uur over gedebatteerd, maar uiteindelijk werd Argentinië in 2010 het eerste Zuid-Amerikaanse land waar homokoppels konden trouwen. Het voorstel van oud-president Kirchner werd met 33 stemmen vóór en 27 stemmen tegen aangenomen. Een tegenstander van de wet probeerde het voorstel tegen te houden met de woorden 'Het huwelijk tussen man en vrouw bestaat al eeuwen en is noodzakelijk voor de voorplanting van onze soort'. Het mocht gelukkig niet baten, het huwelijk werd toch opengestel. 

Een demonstratie voor het huwelijk in 2010

Denemarken (15 juni 2012)

Deense koppels van gelijk geslacht kunnen sinds de zomer van 2012 met elkaar trouwen. Volgens oud-premier Thorning-Schmidt was het een 'natuurlijke en juiste stap' voor Denemarken. In 1989 erkende Denemarken overigens als eerste land ter wereld het geregistreerde partnerschap tussen mensen van hetzelfde geslacht.  

Brazilië (14 mei 2013)

Na Argentinië was Brazilië aan de beurt. In 2013 werd het huwelijk door de Nationale Raad voor Justitie opengesteld voor same-sexkoppels met veertien stemmen vóór en slechts één stem tegen. Er ontstond nog wat ophef: de wet werd twee maanden voor een bezoek van de paus goedgekeurd.

Frankrijk (17 mei 2013)

Na een stevig debat keurde de Franse Tweede Kamer het opengestelde huwelijk in 2013 goed. Tegelijkertijd werd adoptie een mogelijkheid voor koppels van hetzelfde geslacht. Het verliep niet zonder slag of stoot: eerder gingen driehonderdduizend mensen de straat op in Parijs om te protesteren tegen de openstelling van het huwelijk. Het wetsvoorstel werd echter gesteund door oud-president François Hollande.

Uruguay (5 augustus 2013)

Ondanks protesten van de Rooms-Katholieke Kerk in Uruguay, werd in mei 2013 door oud-president José Mujica een wet ondertekend die het voor homo's mogelijk maakt om te trouwen. 71 van de 92 parlementsleden stemden in met het wetsvoorstel. De katholieke kerk in Uruguay noemde de nieuwe wet een zware klap voor het huwelijk en de familie.

Nieuw-Zeeland (19 augustus 2013)

Een samenlevingscontract mochten homokoppels uit Nieuw-Zeeland al langer sluiten, maar sinds de zomer van 2013 is trouwen ook een mogelijkheid. 77 parlementsleden stemden vóór de nieuwe wet, 44 leden stemden tegen. 

Een demonstratie voor het huwelijk in 2013

Luxemburg (1 januari 2015)

België en Nederland waren er vroeger bij, maar in Luxemburg kunnen homo's pas sinds 2015 trouwen. Premier Xavier Bettel was de eerste die in het huwelijksbootje stapte met zijn partner. Het open huwelijk werd met een grote meerderheid aangenomen. Er waren 56 stemmen voor, slechts 4 tegen. 

USA (16 juni 2015)

Een historisch moment voor de VS. In 2015 verklaarde het Amerikaanse Hooggerechtshof het verbod op trouwen voor homo's en lesbiennes wettelijk ongeldig. De stemming was met vijf tegen vier een nipte overwinning voor de voorstanders. Het Supreme Court beantwoordde twee vragen: of de grondwet het toelaat dat staten het 'homohuwelijk' verbieden, en of staten kunnen weigeren het huwelijk van elders getrouwde homostellen te erkennen. Een grote overwinning voor oud-president Barack Obama.

Het Witte Huis in de kleuren van de regenboog

Ierland (16 november 2015)

Ierland schreef in 2015 geschiedenis: het werd het eerste land dat door middel van een referendum het huwelijk openstelde. Die methode werd nog nooit eerder gebruikt. Op 23 mei 2015 mochten de Ieren een stem uitbrengen over de openstelling van het huwelijk voor homokoppels. Een meerderheid stemde vóór en daarmee werd trouwen voor Ierse homo's een mogelijkheid.

Colombia (28 april 2016)

Op 7 april besloot het Grondrechtelijk Hof van Colombia dat het huwelijk moest worden opengesteld voor koppels van hetzelfde geslacht. In 2011 oordeelde het Grondwettelijk Hof al dat homokoppels dezelfde trouwrechten moesten krijgen als heterokoppels. Het Hof gaf het parlement tot juni 2013 om de wetten aan te passen. Als actie uitbleef, hadden homokoppels vanaf dat moment de facto dezelfde rechten als heterokoppels. Op 28 april 2016 konden de eerste Colombiaanse homo's met elkaar trouwen. 

Finland (1 maart 2017)

In 2014 werd er al over de openstelling van het huwelijk gestemd in het Finse parlement. 105 parlementariërs waren vóór, 92 tegen. De president plaatste twee maanden later een handtekening onder de nieuwe wet. Door een petitie en het aanpassen van tal van formulieren heeft het tot maart 2017 geduurd voordat koppels van hetzelfde geslacht ook effectief konden trouwen. In 2013 zong de Finse zangeres Krista Siegfrids er al over tijdens het Songfestival. 

Malta (1 september 2017)

In juli stelde Malta het huwelijk open voor koppels van hetzelfde geslacht. Het kleine eilandstaatje in de Middellandse Zee stemde in 2017 voor een nieuwe wet waarin geen sprake meer is van de termen 'man' en 'vrouw'. Die zijn nu vervangen door het sekseneutrale 'partner'. Slechts 67 parlementsleden stemden tegen. Na de uitslag was de gevel van het regeringsgebouw in regenboogkleuren gehuld en was de tekst 'We Made History' erop te lezen. In september mochten de eerste homokoppels met elkaar trouwen. 

Duitsland (1 oktober 2017)

Sinds 1 oktober 2017 mogen ook Duitse LHBT's trouwen. In juni stemden 393 parlementsleden vóór openstelling van het burgerlijk huwelijk voor koppels van hetzelfde geslacht. 226 mensen, waaronder bondskanselier Merkel, stemden tegen. Slechts een week daarvoor raakte het onderwerp gelijke huwelijksrechten weer op de agenda van bondskanselier Merkel. Tijdens een debat, georganiseerd door een vrouwenmagazine, vroeg de Duitse Ulli Köppe wanneer hij met zijn partner in het huwelijksbootje mocht stappen. Merkel antwoordde hem dat de politici in haar partij vanuit hun eigen overtuiging mochten stemmen. Coalitiepartner SPD dwong vervolgens meteen een vrije stemming af en de rest is geschiedenis

Australië (9 december 2017)

Vanaf eind 2017 mogen Australische koppels van hetzelfde geslacht met elkaar trouwen. In 2017 mochten alle Australische stemgerechtigden hun mening geven via een peiling per post. Op 15 november 2017 werd duidelijk dat 61,6 procent vóór de openstelling had gestemd. Het lukte premier Turnbull de kwestie voor het einde van het jaar door het parlement te loodsen. 

Landen waar homo's alleen in bepaalde regio's mogen trouwen

Verenigd Koninkrijk

Je mist het Verenigd Koninkrijk vast en zeker in deze lijst. In Engeland en Wales (beide sinds 2013) en Schotland (sinds 2014) mogen homo's inderdaad met elkaar trouwen, in Noord-Ierland is dat echter nog steeds niet mogelijk. Ook in veel overzeese gebieden van het Verenigd Koninkrijk is het voor homokoppels niet mogelijk om te trouwen. 

Mexico

Ook Mexico staat niet in de lijst hierboven. Ook daar mogen same-sexkoppels niet in alle delen van het land trouwen. Homo's kunnen momenteel trouwen in de provincies Mexico-Stad, Campeche, Chiapas, Chihuahua, Coahuila, Colima, Jalisco, Michoacán, Morelos, Nayarit, Puebla en Quintana Roo.  

Welke landen volgen (misschien) binnenkort?

Oostenrijk

Op 5 december 2017 werd bekend dat het Hooggerechtshof van Oostenrijk had geoordeeld dat stellen van hetzelfde geslacht daar vanaf 2019 met elkaar in het huwelijksbootje mogen stappen. Mede te danken aan een vrouwenstel, dat een klacht indiende bij de landelijke rechter, nadat hen door Weense autoriteiten de mogelijkheid tot trouwen werd ontzegd. Het Hooggerechtshof oordeelde vervolgens dat homo's uitsluiten van het huwelijk inderdaad discriminatie is.

Tsjechië

Als eerste post-communistische land binnen Europa stelt Tsjechië het huwelijk open voor mensen van hetzelfde geslacht. Minister-president Adrej Babiš heeft zijn steun uitgesproken voor een hervorming van de wetgeving. De wet moet wel nog langs het Tsjechische parlement. Op 26 juni hadden 46 parlementsleden de wet ondertekend.

Costa Rica

Begin augustus verklaarde het Hooggerechtshof van Costa Rica een wet die het huwelijk tussen twee personen van hetzelfde geslacht verbood, ongrondwettelijk en discriminerend. De regering heeft tot de lente van 2019 om met een wetswijziging te komen, doen ze dat niet? Dan mogen homokoppels automatisch trouwen, net zoals in Taiwan.
Ook van andere landen die lid zijn van het Inter-Amerikaanse Hof voor de Rechten van de Mens wordt ‘verlangd’ dat ze hun wetten aanpassen. Dat zijn landen als Bolivia, Cuba en Honduras.

Taiwan

Taiwan maakt de weg vrij om het huwelijk tussen koppels van hetzelfde geslacht open te stellen. Volgens de Rechterlijke Yuan (het Taiwanese hof) is het huidige Taiwanese huwelijksrecht in strijd met de wet. De Wetgevende Yuan (het parlement) heeft nu twee jaar de tijd om de wet aan te passen. Het lijkt er sterk op dat Taiwan het eerste Aziatische land wordt die het huwelijk openstelt voor koppels van hetzelfde geslacht. Als het parlement binnen twee jaar geen actie onderneemt, mogen de eerste Taiwanese homokoppels in 2019 automatisch trouwen.

Laatste update: 13 augustus 2018 / Coverbeeld: Hadewych Veys

Advertentie
Advertentie

Winq in je inbox

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en ontvang wekelijks een overzicht van de beste artikelen.

Magazine #91

Deze keer: acteur Majd Mardo, Michiel van Erp en een Berlin special

Neem een abonnement

Geef cadeau