Bijna 90% van de nieuwe hiv-infecties in Nederland wordt veroorzaakt door mensen die zelf niet weten dat ze hiv hebben. Freke Zuure, post-doc onderzoeker bij GGD Amsterdam: ‘In Nederland leven naar schatting ongeveer 2800 mensen die hiv hebben, maar niet gediagnosticeerd zijn en dus ook niet behandeld worden. Bij hen wordt het virus niet onderdrukt, dus daar is een groot risico op verdere overdracht.’ Natuurlijk is niet bekend wíe die mensen precies zijn, dus wordt aangeraden: laat je regelmatig testen. Vooral als het alweer even geleden is dat je voor het laatst getest bent.

Hoe vaak testen?
In de meeste gevallen is 1-2 keer per jaar testen voldoende. Bij ‘risicogedrag’ is het goed om vaker te gaan. Met ‘risicogedrag’ wordt voornamelijk anale seks zonder condoom bedoeld, vooral passief. Zuure: ‘Bij mannen die regelmatig risico lopen raden we aan om vier keer per jaar te testen. Niet alleen op hiv, maar ook op andere soa’s.’

'Testen bij de huisarts is vaak het duurst'

Vooral als het alweer even geleden is dat je je voor het laatst hebt laten testen, is het goed om dit weer eens te doen. Ook wanneer je klachten hebt die kunnen wijzen op een acute hiv-infectie, is het raadzaam om je te laten testen. Wat die klachten zijn verschilt per persoon. De een heeft griep die heftiger dan anders is, de ander heeft last van huiduitslag, moeheid, spierpijn of gezwollen lymfeklieren. Natuurlijk betekent niet ieder kwaaltje automatisch dat je hiv hebt en van de andere kant krijgt niet iedereen die hiv oploopt klachten. Op de website hebikhiv.nl kun je een symptomencheck doen en word je indien nodig doorverwezen naar de juiste instantie om je met spoed te laten testen.

Hoe en waar testen?
Testen kan op heel veel plekken. Je kunt, zo anoniem als je zelf wilt, terecht bij de GGD of bij Testlab van MantotMan.nl. Ook zijn er verschillende thuistesten beschikbaar, zoals die van hiv-zelftest.nl. Testen bij de huisarts is vaak het duurst; daar kunnen de kosten van een hivtest oplopen tot zo’n € 140,-, dat van je eigen risico af gaat.

Waarom laten mensen zich niet testen/behandelen?
Er is helaas een groep mannen die ervoor kiest om zich niet te laten testen. De redenen hiervoor zijn uiteenlopend. Zuure: ‘Hierbij speelt onder andere de angst voor het testresultaat: wat als de uitslag positief is, en wat voor consequenties heeft dat dan? Soms denkt iemand dat hij zó weinig risico loopt, dat hij zich niet hoeft te laten testen. Die inschatting klopt niet altijd. Angst voor stigmatisering vanuit de omgeving kan ook een rol spelen, in sommige etnische groepen meer dan in andere. ’

Terwijl een positieve diagnose allang geen doodvonnis meer is. Zuure: ‘Er zijn heel goede behandelingen beschikbaar, waardoor je net zo’n lang leven kunt leiden als iemand die geen hiv heeft. Als je kijkt naar het sociale aspect zijn er goede redenen om je wél te laten testen en wél te laten behandelen. Als je rond blijft lopen met hiv zonder het te weten, loop je risico dat anderen het virus via jou oplopen. Je kunt het ook zien als je eigen verantwoordelijkheid om verdere verspreiding te voorkomen.’

‘Inmiddels weten we dat het bij een hiv-infectie loont om je zo snel mogelijk te laten behandelen’

Snel behandelen is goed
Inmiddels weten we dat het bij een hiv-infectie loont om je zo snel mogelijk te laten behandelen. Het virus krijgt dan minder gelegenheid om je immuunsysteem aan te vallen en de schade die hiv in je lichaam aanricht wordt tot een minimum beperkt. Zuure: ‘De voordelen van snel behandelen zijn evident. Naast het feit dat snel behandelen goed is voor je eigen gezondheid, zorgt het er ook voor dat het virus in je lichaam ondetecteerbaar wordt en dat anderen het virus niet meer via jou kunnen oplopen. Een groot deel van de mannen met een nieuwe hivdiagnose komt pas relatief laat in de zorg terecht, waardoor hun immuunsysteem al aangetast is.’ Een aantal mannen dat positief getest is op hiv, kiest er helaas voor om niet direct te beginnen met behandelen. Zuure: ‘Sommige mannen vinden het een hoge drempel om dagelijks medicijnen te gaan slikken. Soms is men niet op de hoogte van de voordelen van snel behandelen, of is er angst voor stigmatisering vanuit de omgeving.’

Ervaringsdeskundige over diagnose
Wat een hiv-diagnose met je leven doet, vroegen we aan Chris Lensen (28) uit Venlo. Hij heeft sinds begin 2012 hiv en was vorig jaar het gezicht van de ArtBag-campagne van Stop Aids Now! ‘Toen ik de diagnose kreeg zat ik in een vaste relatie. Ik had me anderhalf jaar eerder voor het laatst laten testen, met een negatieve uitslag. Ik ben iemand die niet snel naar de dokter gaat, maar ik werd zó ziek dat ik toch maar ben gegaan. Aanvankelijk konden ze niet duidelijk vinden wat er mis was, tot ik vertelde dat ik een vriend had en mijn arts een hiv-test voorstelde. De uitslag was positief. Ik ging meteen aan de hiv-remmers en binnen negen maanden was ik ‘undetectable’; het virus was zodanig onderdrukt dat ik het niet meer door kon geven. De eerste vier jaar durfde ik aan niemand te vertellen dat ik hiv had. Ik dacht dat mensen over me zouden oordelen. Ik praatte er aanvankelijk zelf ook niet over, want dan was het er in mijn ogen ook niet. Inmiddels ben ik er juist heel open over.’

In het begin moest Chris wel wat wennen aan de medicijnen, maar de klachten trokken snel weg. ‘Ik had in het begin last van misselijkheid en ben flink afgevallen. Het was psychisch en lichamelijk best een klap. Inmiddels ben ik overgestapt op andere medicatie en nu voel ik me supergezond.’ Chris’ diagnose heeft hem geïnspireerd om op een andere manier met zijn lichaam om te gaan. ‘Ik ben onder begeleiding van een personal trainer aan een rigoureus sportprogramma begonnen, en mijn doel is om binnen een jaar 20 kilo aan te komen en op de cover te komen van een internationaal magazine. Ik wil laten zien dat ik fit en gezond ben. Hopelijk kan ik mensen laten zien dat hiv geen doodvonnis meer is zoals vroeger, en lukt het om mensen te inspireren om zich te laten testen.’ Vroeger sportte Chris wel, maar niet op deze manier. ‘Ik ben inmiddels al zes kilo aangekomen. Als ik volgend jaar mijn doel heb behaald, is mijn lichaam gezonder dan ooit – gezonder dan vóór mijn hiv-diagnose. Juist door mijn hiv-diagnose ben ik me meer bewust geworden van mijn lichaam, het heeft me aangespoord om gezonder te gaan leven.’

Meer weten over Chris? Je kunt zijn blog op Facebook volgen via Facebook.com/hivandhealthy/

Wil je weten hoe en wanneer je je kunt laten testen op hiv? Alle informatie die je nodig hebt, vind je op laatjesneltesten.nl.

Meer algemene informatie vind je op mantotman.nl.

Tekst: Martijn Tulp / Beeld: Philip Riches, voor Aidsfonds

Dit artikel verscheen eerder in Attitude Magazine.