De meeste films draaien tijdens het 19 dagen-durende festival in plaatselijke filmhuizen, maar een kleine selectie wordt vertoond op een iets minder voor de hand liggende locatie: de centrale gevangenis van Leuven. ‘Sinds een paar jaar organiseren we daar een besloten minifestival voor gedetineerden, zodat ook zij in aanraking komen met aspecten die buiten de gevangenis steeds meer bij het straatbeeld beginnen te horen. We vertonen buiten het festival ook films op scholen, gepaard met een nabespreking voor leerlingen.’

‘Mijn echtgenote is ook betrokken bij het festival, zij het onder lichte dwang’

Aan het woord is Leen Demonseau (36), dit jaar voor de achtste keer betrokken bij de organisatie van het Holebifilmfestival. ‘Film interesseert me al van kinds af aan en ik wilde een creatieve invulling geven aan mijn vrije tijd – ik ben in het dagelijks leven ambtenaar. Inmiddels zit ik in het kernteam en help ik het programma mee opstellen.’

Ook Leens echtgenote is betrokken bij het festival. ‘We hebben elkaar leren kennen in een holebicafé in Leuven zeven jaar terug. Zij is altijd op de zijlijn betrokken geweest, maar sinds afgelopen jaar zit ze ook in het kernteam, onder lichte dwang weliswaar’, vertelt ze lachend.

Tijdens het festival worden splinternieuwe en reeds bekende films als 'Moonlight' vertoond.

Het filmfestival begon in 2001 in een klein, oubollig zaaltje in Leuven, genaamd het Studioke. Het nam destijds ongeveer een week in beslag. Met de jaren verzamelde het festival steeds meer bezoekers, tot er in 2008 een keerpunt kwam. ‘Het Studioke sloot haar deuren, dus plots waren we onze locatie kwijt. We hebben toen een nieuwe samenwerking weten op te zetten met bioscoopketen Kinepolis. Ook het iets alternatieve Cinema ZED doet sinds 2008 mee en we vertonen in Leuven nu ook al een aantal jaar films in het Provinciehuis, zij zijn onze hoofdsponsor.’ Sinds 2008 is het festival zich ook buiten Leuven gaan uitbreiden met andere Vlaams-Brabantse steden. Inmiddels zijn dat er in totaal 13.

Het Holebifilmfestival telt dit jaar maar liefst 26 films, 21 korte films, 1 documentaire, 3 evenementen en 4 podiumvoorstellingen. ‘Hoewel het publiek ieder jaar toeneemt, merken we wel dat het moeilijker wordt om jongeren naar de film te lokken. Dat zal te maken hebben met het gemak waarmee tegenwoordig kan worden gedownload – en iedereen heeft natuurlijk Netflix.’

‘Er komt steeds meer ruimte voor homoseksualiteit in mainstream films’

Wel is dat publiek volgens Demonseau bijzonder divers. ‘In Leuven gaat het met name om holebi’s en daar weten ook veel buitenlandse studenten het festival te vinden. Daarbuiten komen er echter ook veel hetero’s op af. In kleinere steden als Tienen, waar wij wonen, worden de festivalfilms gewoon opgenomen in het reguliere programma. Meestal komen de bezoekers er zo pas achter dat ze een roze film bekijken wanneer ze al zitten en vaak zijn ze dan heel positief verrast. Zo vaak komen deze thema’s normaliter immers niet aan bod.’

‘Ik denk dat we in Leuven en de rest van Vlaams-Brabant sowieso een heel ander filmpubliek hebben dan in grotere steden als Antwerpen en Brussel’, vervolgt Leen. ‘Daar bestaat het publiek volgens mij uit meer arthouse-liefhebbers. Wij passen de filmkeuze hier ook op aan en kiezen daarom voor titels die een groot publiek zullen aanspreken. Ons festival is vrij laagdrempelig, iedereen kan er zijn gading vinden. Toch zijn alle films die we vertonen nog niet eerder gezien in Kinepolis.’ 

Het festival wordt dit jaar geopend met Franse Oscarinzending 120 BPM

Een van Demonseaus favorieten van de afgelopen jaren is de film Cloudburst, over twee oudere vrouwen, die heel hun leven samen hebben geleefd, tot grote ergernis van hun families. ‘Op het moment dat de gezondheid van een van hen achteruitgaat, besluiten ze een roadtrip te maken naar Canada, om alsnog te trouwen voordat zij komt te overlijden. Helaas hebben de meeste lesbische films nog altijd geen happy ending, er gaat bijna altijd iemand dood. Dat is sowieso een trend, vaak wordt homoseksualiteit in films nog geproblematiseerd. Al zien we dat die trend langzaamaan begint te verschuiven. Zo ontstaat er bijvoorbeeld steeds meer ruimte voor komedie, wat mij persoonlijk heel enthousiast stemt. Holebifilms blijven vaak hangen in thema’s als schaamte, gezondheidsproblemen of worsteling met zelfacceptatie.’

Dit jaar wordt het festival geopend met 120 BPM, de Franse inzending voor de Oscars over het Parijs ten tijde van de aidsepidemie begin jaren negentig. Ook Chileense Oscarinzending Una Mujer Fantástica is tijdens het festival te zien. ‘Dat is sowieso een trend, dat er in de mainstream mondjesmaat steeds meer ruimte komt voor thema’s als homoseksualiteit. Dat zag je vorig jaar ook al met de film Moonlight, die ervandoor ging met de Oscar voor beste film. Ik heb echt het idee dat we een keerpunt hebben bereikt. Zie ook films als La Vie d’Adèle, Carol en The Danish Girl. Grote producties met grote namen, die veel weerklank vonden en niet in de niche bleven hangen.’

‘We ontvangen zelfs inzendingen uit Rusland’

Belgische producties zijn bij de selectie van de langere films niet ieder jaar voorhanden. Wel komen er ieder jaar binnenlandse inzendingen voor Holebikort, wereldwijd de grootste LGBT shortcompetitie, die het festival sinds 2010 organiseert. ‘Dit jaar waren er maar liefst 160 inzendingen uit 38 verschillende landen. Zelfs landen als Rusland, waar deze thematiek heel gevoelig ligt, waren vertegenwoordigd. De winnaar ontvangt tijdens het festival ieder jaar een aanmoedigingsprijs van 2.000 euro.

Volgend jaar worden de provincies in Vlaanderen hervormd en daarmee verandert ook de insteek van het festival. ‘We gaan vanaf dan verder onder de naam Holebifilmfestival Vlaanderen. Dit jaar betrekken we ook al twee steden bij het festival die officieel niet onder de provincie Vlaams-Brabant vallen: Mechelen en Sint-Truiden. Er wordt dus al flink contact gelegd met nieuwe steden om het festival volgend jaar mee uit te breiden.’

Maar of die editie er komt is nog niet zeker. ‘Het is nog onduidelijk of wij in de nieuwe situatie subsidie blijven ontvangen. We zetten in ieder geval alles op alles bij de ministeries van Cultuur en Gelijke Kansen om het festival volgend jaar toch voor de 18de keer door te laten gaan. Er zijn nog genoeg voorbeelden van gaybashing in de pers, die aantonen dat er nog noodzaak bestaat voor het bespreekbaar maken van deze thema’s bij een breed publiek. Zo vaak komen deze onderwerpen immers nog niet aan bod op het witte doek.’

Het Holebifilmfestival vindt plaats van 10 november t/m 3 december in Leuven en 12 andere Vlaamse steden.

Van plan om je bezoek aan het festival te combineren met een weekendje Leuven? Lees ons uitgebreide Travel Report voor een aantal handige tips.

Tekst: Martijn Kamphorst / Coverbeeld: Still uit openingsfilm 120 BPM