Laatbloeier
Voor zijn eerste interview als voorzitter van COC Limburg is Odin Westen speciaal afgereisd naar onze redactie in Amsterdam. Naar eigen zeggen is de Heerlenaar laat uit de kast gekomen en dat had twee oorzaken. De eerste was een heftige ervaring tijdens zijn middelbareschooltijd. ‘Mijn beste vriend, die net als ik op de middelbare school in Kerkrade zat, was een geweldige jongen. Iedereen had respect voor hem en iedereen wilde zijn huiswerk kopieëren. Tot hij vertelde homo te zijn. Vanaf dat moment wilde niemand meer iets met hem te maken hebben; mensen wilden niet eens meer naast hem zitten in de les. Hij zat in een andere klas dan ik, maar ik kreeg natuurlijk precies mee wat hem allemaal overkwam. Hij heeft een zelfmoordpoging gedaan, is van school veranderd en uiteindelijk is hij naar Amsterdam verhuisd.’

Deze ervaring duwde de toen nog verlegen en schuchtere Odin alleen maar dieper in de kast, al was het voorval met zijn beste vriend niet de enige aanleiding om zijn geaardheid geheim te houden. Het geloof speelde ook een belangrijke rol: hij is katholiek opgevoed en was bang voor de reactie van zijn familie en vrienden. 

Tot diep in zijn twintiger jaren had Odin vriendinnetjes voor een paar maanden; verder dan zoenen kwam het niet. Een hevige verliefdheid op een mannelijke collega in 2010 zorgde er uiteindelijk voor dat Odin zijn homoseksualiteit langzaam begon te accepteren. Uiteindelijk durfde hij aan zijn omgeving te vertellen dat hij op mannen valt. ‘In de periode dat ik uit de kast kwam heb ik wel enorm getwijfeld of ik er goed aan deed, maar uiteindelijk werd ik aan alle kanten gewaardeerd.’ Terwijl hij dit zegt, kijkt en wijst Odin kort naar boven.

'Sinds 2,5 jaar ben ik er pas achter dat ik "normaal" ben'

‘Ik had een ideaalbeeld, namelijk een vrouw, een stuk of vijf kinderen en een hond. Sinds 2,5 jaar ben ik er pas achter dat ik "normaal" ben en dat ik nog steeds een gezin kan stichten, maar dan met een man. Ik ben gelijk aan iedere hetero, het enige verschil is onze geaardheid. Ik denk zelfs dat het meer aan mezelf ligt dan aan de maatschappij dat dit besef bij mij pas zo laat is gekomen. Wel mag ik mezelf gelukkig prijzen dat ik in Nederland woon en dat er in Limburg een organisatie als het COC actief is. Zonder hen had ik het wel gered, maar dan had ’t acceptatieproces nóg langer geduurd.’

Warm bad
‘De man die tegenover me zat tijdens mijn eerste gesprek bij het COC was overduidelijk homo', vertelt Odin lachend. ‘Hij is later een goede vriend van me geworden. De nieuwe voorzitter van COC Limburg had helemaal geen idee waar de vereniging gehuisvest was in Maastricht en hij vond het een aparte ervaring om er voor het eerst te zijn. ‘Maar wel leuk apart. Ik had meteen het gevoel dat ik meer moest doen dan alleen activiteiten bezoeken. Ik kwam in een warm bad terecht en kwam voor het eerst in contact met meer gelijkgestemden. Ik had natuurlijk al hetero vrienden, maar nu had ik er ineens een hele vriendengroep bij met mensen die allemaal hetzelfde waren als ik. Dáár is mijn zelfvertrouwen pas gegroeid en begon ik mezelf langzaam maar zeker als homo te waarderen. Voor die periode zou ik nooit tegen iemand hebben gezegd dat ik homo ben, ook al was ik uit de kast. Nu heb ik daar geen problemen meer mee.’ 

'We gaan ons ook inzetten voor andere minderheden'

Odin werd al gauw gevraagd voor diverse vrijwilligersfuncties, maar pas in 2015 werd hij officieel actief lid van COC Limburg. Sinds oktober dit jaar is hij voorzitter van de vereniging. ‘Ons doel voor komend jaar is het streven naar een inclusieve samenleving. Dat wil zeggen dat we intensiever gaan samenwerken met andere organisaties die zich inzetten voor minderheden die het moeilijk hebben in de samenleving. Dus niet alleen organisaties die LHBTI-belangen behartigen, maar ook initiatieven die opkomen voor bijvoorbeeld minderheden met een andere culturele achtergrond of asielzoekers. Als we onze handen ineenslaan en een blok vormen, staan we sterker tegenover provincie en gemeentes wanneer we die willen aanspreken op hun beleid. We zullen als COC altijd blijven bestaan, maar de focus zal verschuiven naar een samenwerking met organisaties die zich inzetten voor de minder gelukkigen in onze samenleving.' Deze focus en missie is zelfs overgenomen door het landelijke orgaan COC Nederland, vertelt Odin trots.

Je zou niet hoeven vluchten
De Limburgse afdeling van de Partij voor de Dieren vroeg onlangs aan de Limburgse Provinciale Staten om de provincie uit te roepen tot Regenboogprovincie en aan dat verzoek heeft het Gouvernement gehoor gegeven. De meest zuidelijke provincie is daarmee een van de vier provincies in ons land die deze titel draagt.

Ook al is COC Limburg trots op deze erkenning, volgens haar is het slechts een formaliteit. De vereniging kreeg als enige COC in Nederland al een structurele bijdrage van de provinciale overheid voor het uitvoeren en ontplooien van activiteiten en het realiseren van haar doelen. De in Maastricht gehuisveste vereniging zet zich in voor de hele LHBTI gemeenschap, van jong tot oud en van transgender tot verstandelijk beperkt. Iedereen moet kunnen aankloppen bij COC Limburg.

‘We proberen onder andere om in gesprek te gaan met gemeentes en aan de kaak te stellen dat ze moeten werken aan hun LHBTI-beleid. In Heerlen starten we met een pilot waarbij we wijkteams inzetten. Zij moeten een aanspreekpunt zijn en pro-actief signaleren waar het misgaat voor LHBTI’s in die buurt en hoe het COC daar iets aan kan doen.’

'Het is moeilijk om de mentaliteit van Limburgers te veranderen'

Op dit punt in het gesprek laten we Odin een artikel zien dat op 7 oktober jongsleden in Metro stond. De uit het Limburgse Oirsbeek afkomstige, maar inmiddels in Amsterdam woonachtige Frank August Martens vertelt hierin dat zijn verhuizing naar de hoofdstad als een bevrijding voelde. Eindelijk was hij niet meer de ‘excentrieke homo uit het dorp’ en kon hij zichzelf zijn. 

Nadat Odin het artikel heeft gelezen, is hij zichtbaar aangedaan. ‘Dit is een issue waar ik boos over kan worden. We geven voorlichting op scholen, maar daar moet meer nadruk op gelegd worden. Ook zullen we in gevallen als deze contact op moeten nemen met de betreffende gemeente om uit te zoeken wat er is gebeurd. We moeten ervoor zorgen dat ze LHBTI's niet in de kou laten staan, maar een helpende hand bieden. Limburg is best een conservatieve provincie. De mentaliteit van de Limburgers veranderen is moeilijk, maar we kunnen wel de dialoog aangaan om problemen aan te kaarten en samen naar een oplossing te zoeken.’

Volgens Odin is COC Limburg te lang onzichtbaar geweest in de provincie. De vereniging streeft er daarom naar om de pilot die nu in Heerlen wordt gestart uiteindelijk ook in de rest van Limburg te implementeren. ‘Mensen moeten ons weten te vinden en aan de bel kunnen trekken als er iets gebeurt of als ze hulp nodig hebben, zodat jongeren zoals Frank niet meer de provincie hoeven te ontvluchten.'

Tekst: Rik Alexander / Beeld: COC Limburg