De invloed van vliegtuigen op klimaatverandering

Is er toekomst voor de luchtvaart?

Winq zoekt het uit

Leestijd: 4 minuten - door Desiree Hoving op 08 februari 2018

Wil je relaxen aan het strand van Tel Aviv, doe je liever een actieve rondreis door Zuid-Afrika of bezoek je graag Pride in Londen? Misschien wil je helemaal niet kiezen en boek je het gewoon allemaal. YOLO! Helaas ligt ons hedonistische reisgedrag nogal onder vuur. Is dat wel terecht?

Steeds meer mensen willen reizen. Dat zegt de Wereldtoerisme-organisatie, een organisatie van de Verenigde Naties die vanuit Madrid cijfers verzamelt over ons reisgedrag. Waren er in 1950 wereldwijd nog maar 25 miljoen toeristen (international arrivals), in 2014 reisden maar liefst 1,1 miljard mensen de wereld over. Dat is ruim veertig keer zoveel. Wij Nederlanders reizen ook nog eens het meeste van alle Europeanen, samen met de Finnen, de Denen en de Luxemburgers: ruim 80 procent van ons gaat minstens één keer per jaar op vakantie. Wat hebben we het toch goed – zeker als je bedenkt dat meer dan de helft van de Europeanen helemaal niet op vakantie gaat.

CO2 all over the place
Maar ons reisgedrag ligt de laatste tijd nogal onder vuur. Door in een vliegtuig te stappen, draag je hoogstpersoonlijk bij aan de opwarming van de aarde. In feite ben je een ecologische zondaar als je staat te wachten in de rij van de paspoortcontrole op Schiphol. Maar is zo’n beschuldiging wel terecht, want zijn vliegtuigen echt zo vies? Je kunt toch ook je CO2-uitstoot compenseren door bijvoorbeeld extra bomen te planten? En waar maken we ons eigenlijk druk over, we vliegen binnenkort toch allemaal elektrisch?

"Samen naar Bangkok levert bijna net zoveel uitstoot op als een gemiddeld Nederlands huishouden per jaar"

Om te beginnen: ja, vliegen is behoorlijk vies. Een vliegreis belast het milieu 2 tot 4 keer zoveel als dezelfde reis per auto en 7 tot 11 keer zoveel als een treinrit. Een rekenvoorbeeld: vlieg je met z’n tweeën naar Nice, dan breng je samen 1.120 kg CO2 in de lucht. Met een autorit is dat al minder (640) en een treinreis nog veel minder (150), volgens berekeningen van Milieu Centraal. Ga je samen naar Bangkok, dan is je uitstoot 5.400 kg CO2. Hoe erg is dat als je verder best wel duurzaam leeft? Hou je vast: met z’n tweeën naar Bangkok vliegen levert bijna net zoveel uitstoot op als een gemiddeld Nederlands huishouden (van 2,2 personen) in een heel jaar (dat is 6.300 kg CO2, blijkt uit het rapport Energietrends 2016 van ECN). Als je het zo bekijkt, dan kun je je koffer dus maar beter niet meer bij Schiphol afgeven.

Maar wacht even, voor slechts een paar tientjes extra compenseer je gewoon je CO2-uitstoot. Probleem opgelost! Of toch niet? Toch niet. “Klimaatcompensatie is op z’n best een lapmiddel en op z’n slechtst een aflaat” schreef Vrij Nederland eerder dit jaar in een ronkend stuk dat klimaatcompensatie met de grond gelijk maakte. Maar wat kan er nu mis zijn met een paar bomen planten? Op zich niks, maar er is simpelweg te weinig vruchtbare grond op de wereld voor het planten van nieuwe klimaatbossen. Een andere optie is je geld steken in investeringsprojecten om zonne-energie in ontwikkelingslanden te stimuleren. Een nobel doel op zich, maar uit een groot onderzoek dat vijfduizend van dit soort compensatieprojecten tegen het licht hield, blijkt dat maar twee procent van die projecten inderdaad echt leidt tot minder CO2-uitstoot. Bummer.

Maar niemand zit stil
Het goede nieuws is dat vliegtuigen steeds duurzamer worden door minder kerosine te gebruiken. “Elk nieuw type vliegtuig is 20 procent zuiniger dan de vorige generatie” zei Joris Melkert, luchtvaartdeskundige van de Technische Universiteit Delft, onlangs in duurzaamheidsmagazine OneWorld. Als hij de ontwikkeling van de luchtvaart sinds 1950 vergelijkt met die van auto’s, dan zouden alle auto’s nu 1 op 60 rijden. De nieuwste innovatie werd eind 2017 aangekondigd door Airbus, Siemens en Rolls-Royce: ze werken aan een vliegtuig met elektrische motoren die de straalmotoren moeten gaan vervangen. Het prototype van de E-Fan X Hybrid moet in 2020 zijn eerste testvlucht maken.

De vraag is of dit soort technische verbeteringen snel genoeg tot duurzamer vliegtuigen leiden om de klimaatdoelen van Parijs (maximaal twee graden opwarming) nog te halen. Nee, antwoordt Paul Peeters, die zelf ooit vliegtuigbouwers was bij Fokker en nu lector duurzaam vervoer en toerisme is aan de internationale hogeschool in Breda. Volgens hem is de luchtvaartsector een heel traag systeem en durven grote vliegtuigbouwers het risico niet te nemen van revolutionaire innovaties zoals biokerosine of elektrische vliegtuigen.

Volgens de lector zijn de batterijen voor elektrische vliegtuigen nog lang niet goed genoeg. “Van de beste batterijen uit het laboratorium heb je 2.500 kilo per passagier nodig om een intercontinentale vlucht te maken van bijvoorbeeld 12.000 kilometer. Weliswaar worden batterijen elk jaar drie procent beter, maar dan zijn we tachtig jaar verder voor we het eerste langeafstandsvliegtuig elektrisch kunnen maken”, aldus Peeters.

Wat nu? De oplossing die Peeters onlangs in zijn proefschrift voorstelde is om de CO2-uitstoot van vliegtuigen zwaar te gaan belasten, evenals de vliegtickets (die dan een stuk duurder zouden worden). Verder zou het internationale hogesnelheidsnetwerk moeten verbeteren om treinreizen aantrekkelijker te maken. En zouden zowel auto’s als treinen als vliegtuigen veel energie-efficiënter moeten worden. Maar wat pas écht zoden aan de dijk zou zetten is om alle landen een maximaal aantal vluchten toe te wijzen. Want in het jaar 2100 vliegen we naar schatting negen keer zoveel kilometers als nu. En als we de klimaatdoelen van Parijs willen halen, dan moeten we eigenlijk veel minder gaan vliegen. Winq wenst je dit jaar een fijne vakantie.

Tekst: Desiree Hoving

Advertentie
Advertentie
Delen op

Winq in je inbox

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en ontvang wekelijks een overzicht van de beste artikelen.

Magazine #92

Deze keer: André van Duin, Dorian Bindels en 4 mannen over cosmetische ingrepen

Neem een abonnement

Geef cadeau