Nog wat onwennig, maar de leerlingen waren leergierig en vonden het vooral dapper van Bo om uit de kast te komen. Ze hoopten voor haar dat iedereen leuk zou reageren, maar met de ‘analyse’ van Voetbal Inside verdampte die hoop al snel.

Het RTL-programma staat natuurlijk al bekend om zijn homofobe, racistische en seksistische uitingen. Homo’s zouden liever in een kapsalon werken dan voetballen, Sylvana Simons noemden ze ‘trots als een aapje’ en Sylvie Meis zou zich ‘omhoog hebben geneukt’. Wat het met voetbal te maken heeft, ontgaat mij een beetje.

VI had duidelijk geen klap geleerd van alle media-aandacht die afgelopen december ontstond toen een groepje activisten en media-makers (waaronder Sunny Bergman en ik) hadden opgeroepen tot een reactie van Amstel, Toto en Gillette: de sponsoren van Voetbal Inside. Diezelfde merken zegden toe in gesprek te gaan met de programmamakers, want al die uitingen pasten toch eigenlijk niet bij de identiteit van deze bedrijven. Niemand trok zich publiekelijk terug en de uitslag van die gesprekken hebben we nooit gehoord. Verbetering kwam er in ieder geval niet van, bleek deze week.

‘De heren van Voetbal Inside zagen het als niets meer dan een simpele verkleedpartij die hard uitgelachen moest worden’

Transfobie kon er ook nog wel bij. Verkleed met blonde pruik als ‘Renate’ gaf van der Gijp zijn commentaar op de coming out van een gerespecteerd Vlaams journalist die zich vanaf nu liever als vrouw uit. Zijn tafelgenoot Johan Derksen was in ieder geval niet van plan deze coming out normaal te gaan vinden en zei ‘iedere gek heeft zijn gebrek’. Of het dapper was dat iemand zich schrap zet tegen alle gebruikelijke (online) haat en uitsluiting? Welnee: de heren van Voetbal Inside zien het als niets meer dan een simpele verkleedpartij die hard uitgelachen moet worden. 

Het fragment circuleerde al snel op social media en hoewel er gelukkig veel verontwaardiging was, klonk het ook veelal: “Dan kijk je toch niet?”

Eerder gaf mijn hoofdredacteur een kritisch commentaar op de juryleden van The Next Boy/Girl Band die vinden dat een 17-jarige zanger alleen door mag in de wedstrijd als hij zijn vrouwelijkheid in toom kan houden. En nog zo een: Man Up Mika van Linda.tv: een programma waarin een openlijk homoseksuele man moest leren zich als ‘een echte vent’ te gedragen. Niet alleen geïrriteerde lezers op social media, maar zelfs de redactie van Linda gaf als meest inhoudelijke reactie: “Dan kijk je toch niet?” Hee, bedankt redactie van Linda. Tot zover je geloofwaardigheid als redactie, als je de L’Homo weer uitbrengt dit jaar.

Het probleem zit natuurlijk in de cultuur die dit soort media-uitingen veroorzaken. Het zou geen uitleg nodig moeten hebben, maar wie de afgelopen jaren het nieuws heeft gevolgd, weet dat homoseksuele jongeren vele malen vaker een zelfmoordpoging doen, transgender sollicitanten onevenredig vaak worden geweigerd voor een baan, ‘homo’ het meest gebruikte scheldwoord is op scholen en het geweld op straat tegen mensen die hun seksuele- en gender identiteit niet verbergen enorm is toegenomen.

Mensen dan uitlachen, kleineren en als ‘gek’ wegzetten, maakt het probleem steeds groter. Dat is geen kwestie van ‘ik vind het niet grappig’ of ‘het is mijn soort humor niet’. Dit gaat om onze veiligheid, ons bestaansrecht, ons leven. Natuurlijk mag je je mening hebben, het is een vrij land. Maar deze manier is niet onderbouwd, maatschappijkritisch of intelligente satire te noemen. Dit is schadelijk, puur voor het shockeffect. En zodra het discriminerend wordt is het aan alle betrokkenen, sponsoren, RTL en de programmamakers, om dat eens kritisch tegen het licht te houden en hun verantwoordelijkheid te nemen.

‘Stel je voor dat je als 14-jarig transmeisje met je ouders zit te kijken naar Voetbal Inside, hoe voelt het dan als familie hard mee lacht met de uitingen van dat programma?’

Stel je voor dat je als 14-jarige homoseksuele jongen, of transmeisje, met je ouders zit te kijken naar Voetbal Inside, jezelf afvragend of je je wel veilig kunt uiten en uit de kast zult komen op je school en sportclub. Hoe voelt het dan als familie hard mee lacht met de uitingen van Voetbal Inside. Wordt de situatie voor deze pubers dan beter wanneer zij massaal ‘dan maar iets anders gaan kijken’? Maakt dat de omgeving ineens veiliger en inclusiever? Het gaat niet alleen om de mensen die belachelijk worden gemaakt in Voetbal Inside. Het gaat om de maatschappij, waar we allemaal deel van zijn, die erdoor wordt beïnvloed.

De uitingen van Voetbal Inside worden niet alleen gezien door ons, maar door een maatschappij. Homo- en transfobie (net als racisme en seksisme) zijn maatschappijbrede problemen. En wij zijn niet een zielig groepje dat graag klaagt of zo snel mogelijk gekwetst wil worden. We zijn een actieve en omvangrijke gemeenschap, die helaas weet hoe het ook anders kan gaan. Pas kort geleden werd onze - perfect natuurlijke en prachtige - identiteit geschrapt van de lijst van geestesziekten van de World Health Organisation en krijgen we gelukkig steeds meer wettelijke bescherming, maar tegelijk weten we hoe het was, wat de gewelddadige gevolgen waren van uitsluiting en onwetendheid. De eenzaamheid en stress van in de kast blijven omdat je omgeving nog niet klaar is voor jouw prachtige identiteit.

Daar willen we absoluut nooit naar terugkeren en daarom staan we op onze achterste benen als Voetbal Inside zich alweer op z’n meest gedateerde en negatieve kant laat zien. ‘Dan kijk je toch niet?’ helpt daar niks bij. We zijn trots en zullen niet stil zijn, ter bescherming van anderen in onze gemeenschap die niet voor zichzelf op kunnen komen. 

‘Dan kijk je toch niet’ is het ultieme zwaktebod. Het is niet eens een argument. Want het biedt geen bescherming voor de effecten van het probleem. Vrijheid van meningsuiting is een groot goed, maar je vrijheden zou je nooit moeten misbruiken om anderen hun vrijheid en veiligheid af te nemen. Dus ja. Ik kijk juist wel. En laat mijn stem horen zodra het te ver gaat. Omdat ik het niet langer accepteer. #Ikbenhetzat

Paul (25) is actief als voorlichter voor COC Haaglanden, woont in Delft en werkt in Amsterdam. Hij luistert graag Joni Mitchell en Janis Joplin, studeerde Kunstgeschiedenis, draagt graag opvallende schoenen en zingt soms stiekem 'Una Paloma Blanca'.

Meer lezen of zelf interesse om voorlichter te worden? Neem eens een kijkje op de Facebookpagina van Voorlichting COC Haaglanden.

Foto: Peter van der Wal